New Delhi:  Facebook અને Instagramનો વધુ પડતો ઉપયોગ બાળકો અને કિશોરોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડતો હોવાના આરોપો વચ્ચે Metaએ અમેરિકાના અનેક રાજ્યો સાથે મોટો સમાધાન કરાર કર્યો છે. આ કરાર હેઠળ 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુઝર્સ માટે Facebook અને Instagram પર સમય મર્યાદા, રાત્રિના સમયે ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ, સ્કૂલના સમય દરમિયાન નોટિફિકેશન મ્યૂટ સહિતના અનેક નવા સુરક્ષા નિયમો લાગુ કરવાની જોગવાઈ છે. જોકે, આ ફેરફારો કોર્ટની અંતિમ મંજૂરી બાદ જ અમલમાં આવશે અને હાલમાં આ જોગવાઈઓ અમેરિકાના ભાગ લેનારા રાજ્યો અને પ્રદેશો માટે છે.

શું છે સમગ્ર મામલો?

અમેરિકાના અનેક રાજ્યના એટર્ની જનરલે 2023માં Meta સામે કેસ દાખલ કર્યો હતો. આરોપ હતો કે Facebook અને Instagramને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા કે બાળકો અને કિશોરો લાંબા સમય સુધી પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતા રહે. આ કેસમાં Meta પર યુવા યુઝર્સ માટે માનસિક અને શારીરિક નુકસાનના જોખમો અંગે પૂરતી માહિતી ન આપવાના તેમજ 13 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના ડેટા સંબંધિત કાયદાઓના ઉલ્લંઘનના પણ આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ કેસની ટ્રાયલ 18 ઓગસ્ટ, 2026થી અમેરિકાની ફેડરલ કોર્ટમાં શરૂ થઈ હતી. હવે પ્રસ્તાવિત સમાધાન બાદ ટ્રાયલ આગળ નહીં વધે, પરંતુ કરારને કોર્ટની મંજૂરી મળવી જરૂરી છે.

કિશોરો માટે રોજની 2 કલાકની લિમિટ

સમાધાનની સૌથી મહત્વની શરતોમાં 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુઝર્સ માટે Facebook અને Instagram પર કુલ બે કલાકની ડિફોલ્ટ દૈનિક મર્યાદા સામેલ છે. બંને એપ્સનો ઉપયોગ અલગ-અલગ ગણાશે નહીં. Facebook અને Instagram પર વિતાવેલો સમય મળીને બે કલાકની મર્યાદામાં ગણાશે. આ મર્યાદા દૂર કરવા માટે માતા-પિતાની મંજૂરી જરૂરી રહેશે. કિશોરોને 60 અને 90 મિનિટના ઉપયોગ બાદ પણ રિમાઇન્ડર મળશે, જ્યારે સતત 15 મિનિટ ઉપયોગ કર્યા બાદ નિયમિત બ્રેક માટે પ્રોમ્પ્ટ આપવામાં આવશે.

રાત્રે 12થી સવારે 6 સુધી ઉપયોગ બંધ

નવા નિયમો હેઠળ રાત્રે 12 વાગ્યાથી સવારે 6 વાગ્યા સુધી Facebook અને Instagram પર કિશોરો માટે ડિફોલ્ટ બ્લોક રહેશે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેઓ Feed, Stories, Explore અથવા Reels જોઈ કે પોસ્ટ કરી શકશે નહીં. આ પ્રતિબંધ પણ માતા-પિતાની દેખરેખ અને મંજૂરી સાથે જોડાયેલા નિયમોના ભાગરૂપે અમલમાં આવશે.

સ્કૂલના સમયે નોટિફિકેશન મ્યૂટ

કિશોરોના અભ્યાસમાં સોશિયલ મીડિયાના વિક્ષેપને ઘટાડવા માટે સવારે 8થી બપોરે 3 વાગ્યા સુધી નોટિફિકેશન ડિફોલ્ટ રીતે મ્યૂટ રહેશે. જોકે, Direct Messages તેમજ એકાઉન્ટની સુરક્ષા અને સેફ્ટી સંબંધિત જરૂરી એલર્ટ ચાલુ રહેશે.

Like અને Reaction Count પણ છુપાશે

નવા સુરક્ષા પગલાંમાં કિશોરો માટે પોસ્ટના Likes અને Reactionsની સંખ્યા ડિફોલ્ટ રીતે છુપાવવાની જોગવાઈ પણ છે. આ ઉપરાંત, કિશોરો માટે કેટલાક કોસ્મેટિક અને ‘Extreme Makeup’ પ્રકારના ફિલ્ટર્સ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે.

વધુ કડક Age Verification

Meta કિશોરો અને બાળકોની ઉંમર ઓળખવા માટે વધુ મજબૂત Age Assurance Technologyનો ઉપયોગ કરશે. તેનો હેતુ 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુઝર્સને ઓળખવાનો તેમજ 13 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના એકાઉન્ટને શોધીને દૂર કરવાનો છે. કરારના પાલનની દેખરેખ માટે સ્વતંત્ર ઓડિટરની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

Meta કેટલા અબજ ડોલર ચૂકવશે?

આ કરારની રકમ અંગે અલગ-અલગ આંકડા જોવા મળ્યા છે. અમેરિકાના રાજ્ય અધિકારીઓએ આશરે $17.1 બિલિયન સુધીની ચુકવણીનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જ્યારે Meta પોતાના નિવેદનમાં આશરે $18 બિલિયનની કુલ ચુકવણીની વાત કરે છે. Meta અનુસાર આ ચુકવણી 10 વર્ષ દરમિયાન હપ્તામાં કરવામાં આવશે. કુલ રકમમાંથી આશરે 70 ટકા ભાગ રાજ્યોને મળવાનો છે, જ્યારે બાકીનો આશરે $5.3 બિલિયન હિસ્સો YouTube અને TikTok સમાન સુરક્ષા પગલાં અપનાવે અને નિર્ધારિત ચુકવણી કરે તેવી શરતો સાથે જોડાયેલો છે. Metaએ 2026ના ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં આ કરાર સંબંધિત આશરે $10 બિલિયનનો કાયદાકીય ખર્ચ નોંધાવવાની પણ માહિતી આપી છે.

Metaએ ભૂલ સ્વીકારી નથી

સમાધાન કરાર થયા હોવા છતાં Metaએ કોઈ કાયદાકીય ભૂલ કે જવાબદારી સ્વીકારી નથી. કંપનીનું કહેવું છે કે કિશોરો માટે સુરક્ષિત ઓનલાઈન અનુભવ તેની પ્રાથમિકતા છે. Metaએ સાથે જ YouTube અને TikTokને પણ સમાન સુરક્ષા ધોરણો અપનાવવા અપીલ કરી છે. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, જો કિશોરોને એક પ્લેટફોર્મ પર નિયંત્રણ મૂકવામાં આવે અને અન્ય પ્લેટફોર્મ પર નહીં, તો તેઓ સરળતાથી બીજા પ્લેટફોર્મ તરફ જઈ શકે છે.

ક્યારે લાગુ થશે નવા નિયમો?

હાલ આ સમાધાન કોર્ટની મંજૂરીને આધીન છે. મંજૂરી મળ્યા બાદ ભાગ લેનારા અમેરિકન રાજ્યો અને પ્રદેશોમાં 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના યુઝર્સ માટે આ નવા નિયમો લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. Metaના જણાવ્યા મુજબ મોટાભાગની શરતો 10 વર્ષ સુધી ચાલુ રાખવાની છે. જોકે બે કલાકની Time Limit અને Midnight-to-6AM Night Mode માટે શરૂઆતમાં પાંચ વર્ષની પ્રતિબદ્ધતા છે. જો YouTube અને TikTok પણ આ માળખામાં જોડાય તો કેટલાક નિયમો વધુ કડક બની શકે છે, જેમ કે મર્યાદા એક કલાક પ્રતિ એપ અને Night Mode રાત્રે 10થી સવારે 7 વાગ્યા સુધી થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો:PM મોદીના NEET Paper Leak સંબોધનનો વીડિયો Facebook પરથી હટ્યો, વિવાદ બાદ METAએ માફી માગી

આ પણ વાંચો:EUની Metaને કડક ચેતવણી, Facebook-Instagramના વ્યસન વધારતા ફીચર્સ હટાવવાનો આદેશ

આ પણ વાંચો:Facebook, Instagram અને WhatsAppને લઈને નવી સૂચનાઓ જાહેર