Delhi News: Supreme Court Delhi Rape Cases મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે (દિલ્હી-NCR) માં મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તાજેતરના રેપ અને યૌન હિંસાના અહેવાલો બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે સ્વતઃ સંજ્ઞાન લઈને પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર પાસેથી ગુના રોકવા માટે કરવામાં આવી રહેલા પગલાં અંગે જવાબ માંગ્યો છે. કોર્ટનું કહેવું છે કે માત્ર ગુનો બન્યા બાદ આરોપીની ધરપકડ કરવી પૂરતી નથી, પરંતુ ગુનો બને તે પહેલાં તેને રોકવા માટે અસરકારક અને જમીની સ્તરની વ્યવસ્થા જરૂરી છે.
Supreme Court Delhi Rape Cases: ગુનો થયા પછી નહીં, પહેલાં રોકવા પર ભાર
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પોલીસની જવાબદારી માત્ર ગુનો થયા બાદ આરોપીને પકડવા સુધી મર્યાદિત ન હોવી જોઈએ. ગુનાખોરીને અટકાવવા માટે પોલીસ પેટ્રોલિંગ, સતત દેખરેખ અને ઝડપી પ્રતિસાદ જેવી વ્યવસ્થાઓ અસરકારક રીતે જમીન પર અમલમાં હોવી જોઈએ. ખાસ કરીને મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પોલીસની હાજરી અને મોનિટરિંગ વધુ મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
કોર્ટે દિલ્હી-NCRના જાહેર સ્થળો, પાર્ક, રસ્તા, જાહેર પરિવહન, બજારો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની પણ તપાસ કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે. કોર્ટ મુજબ અપૂરતી લાઇટિંગ, નબળી દેખરેખ અને પેટ્રોલિંગનો અભાવ જાહેર સ્થળોને જોખમી બનાવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં Women Safety Delhi મુદ્દે પોલીસ અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે સંવેદનશીલ વિસ્તારોની ઓળખ કરીને ત્યાં CCTV, યોગ્ય લાઇટિંગ અને નિયમિત પેટ્રોલિંગ જેવી વ્યવસ્થાઓ સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી બની જાય છે.
પોલીસ પાસે વોર રૂમ અને મોનિટરિંગની શું વ્યવસ્થા?
સુનાવણી દરમિયાન દિલ્હી પોલીસ પાસેથી પૂછવામાં આવ્યું કે ગુનાઓ પર નજર રાખવા માટે તેની પાસે કયા પ્રકારની મોનિટરિંગ વ્યવસ્થા છે. CCTV કેમેરાની દેખરેખ, વોર રૂમ, બીટ પેટ્રોલિંગ અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં પોલીસની હાજરી અંગે પણ માહિતી માંગવામાં આવી છે.
કોર્ટ એ જાણવા માંગે છે કે ઉપલબ્ધ ટેક્નોલોજી અને ડેટાનો ઉપયોગ ગુના બન્યા બાદ તપાસ માટે થાય છે કે તેને અટકાવવા માટે પણ કરવામાં આવે છે. આ સાથે National Database on Sexual Offenders (NDSO)નો દિલ્હી પોલીસ કેવી રીતે ઉપયોગ કરે છે તેની વિગતો પણ માંગવામાં આવી છે.
દિલ્હી-NCRમાં જાહેર સ્થળોની સુરક્ષા પર ફોકસ
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું છે કે પાર્ક, રસ્તા, બસ, મેટ્રો સ્ટેશન, સબવે અને ફૂટ ઓવરબ્રિજ જેવા જાહેર સ્થળો નાગરિકો માટે સુરક્ષિત હોવા જોઈએ. ખાસ કરીને જ્યાં મહિલાઓ અને બાળકોની અવરજવર વધારે હોય ત્યાં લાઇટિંગ, CCTV અને પેટ્રોલિંગની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવાની જરૂર છે.
કોર્ટે સેફ્ટી ઓડિટ અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોની ઓળખ જેવા પગલાં પર પણ ભાર મૂક્યો છે. ચાર અઠવાડિયામાં વિવિધ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અંગે સ્ટેટસ રિપોર્ટ રજૂ કરવાની દિશામાં પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
કોલેજ અને વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા પણ મહત્વપૂર્ણ
સુપ્રીમ કોર્ટે કોલેજ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની આસપાસની સુરક્ષા વ્યવસ્થાને પણ મહત્વ આપ્યું છે. કોર્ટના આદેશમાં દિલ્હી સ્થિત એક કોલેજની આસપાસ વિદ્યાર્થીનીઓને અગાઉથી યૌન ઉત્પીડનનો સામનો કરવો પડ્યો હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. આવી ઘટનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને Delhi Safety માટે કોલેજોની આસપાસ પોલીસ પેટ્રોલિંગ, CCTV મોનિટરિંગ અને યોગ્ય લાઇટિંગ જેવી સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
કોર્ટનું માનવું છે કે જો દિલ્હી-NCR ના કોઈ વિસ્તારમાં વારંવાર ફરિયાદો સામે આવે તો તેને માત્ર એક અલગ ઘટના તરીકે ન જોવી જોઈએ. આવી ફરિયાદોના આધારે પોલીસ અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રએ સંવેદનશીલ વિસ્તારોની ઓળખ કરીને પેટ્રોલિંગ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા વધારવી જોઈએ. ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીનીઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કોલેજની આસપાસના રસ્તાઓ, બસ સ્ટોપ, પાર્કિંગ વિસ્તાર અને અન્ય જાહેર સ્થળો પર સતત નજર રાખવી જરૂરી છે. આવી વ્યવસ્થા મજબૂત બનવાથી વિદ્યાર્થીઓમાં સુરક્ષાની ભાવના વધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
2012ના નિર્ભયા કેસનો પણ ઉલ્લેખ
સુનાવણી દરમિયાન 2012ના નિર્ભયા કેસનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરના કેટલાક કેસોની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે વર્ષો બાદ પણ જાહેર સ્થળોની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પૂરતો સુધારો થયો છે કે નહીં.
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે વ્યક્તિઓની ગુનાહિત જવાબદારી નક્કી કરવી આ કાર્યવાહીનો મુખ્ય હેતુ નથી. મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે શું સરકાર અને પોલીસ પાસે મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા માટે અસરકારક, વ્યવહારુ અને જવાબદાર પ્રિવેન્ટિવ સિસ્ટમ છે.
પાર્ક અને જાહેર સ્થળોમાં લાઇટિંગ જરૂરી
સુપ્રીમ કોર્ટે જાહેર સ્થળો અને પાર્કમાં યોગ્ય લાઇટિંગ પર પણ ભાર મૂક્યો છે. કોર્ટના જણાવ્યા પ્રમાણે અંધારાવાળા અથવા ઓછી દેખરેખ ધરાવતા વિસ્તારોમાં સુરક્ષાનું જોખમ વધી શકે છે.
આથી જાહેર સ્થળોની લાઇટિંગ વ્યવસ્થા, CCTV કેમેરા અને પોલીસ પેટ્રોલિંગનું ઓડિટ કરવાનું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવ્યું છે. કોર્ટનો અભિગમ એ છે કે સુરક્ષા વ્યવસ્થા માત્ર કાગળ પર નહીં પરંતુ વાસ્તવમાં કાર્યરત હોવી જોઈએ.
પોલીસની જવાબદારી નક્કી કરવા પર ભાર
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું છે કે માત્ર ચિંતા વ્યક્ત કરવાથી સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે નહીં. જે અધિકારીઓ અને એજન્સીઓ પર જાહેર સુરક્ષાની જવાબદારી છે, તેમની જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ.
કોર્ટના મતે ગુના રોકવા માટે સ્પષ્ટ જવાબદારી, સતત મોનિટરિંગ અને ઝડપી પ્રતિસાદની વ્યવસ્થા જરૂરી છે. જો પોલીસ પાસે પૂરતું માનવબળ ન હોય તો ભરતી અને તાલીમ અંગે પણ યોગ્ય પગલાં લેવાની જરૂર છે.
Article 21 હેઠળ સુરક્ષિત જીવનનો અધિકાર
સુપ્રીમ કોર્ટે જાહેર સ્થળે ભયમુક્ત અને ગૌરવપૂર્ણ જીવનને બંધારણના (Article 21) સાથે જોડ્યું છે. કોર્ટના આદેશમાં જણાવાયું છે કે રાજ્યની પ્રાથમિક જવાબદારી જાહેર સ્થળોને સુરક્ષિત, સુલભ અને સુરક્ષિત રાખવાની છે.
Supreme Court Delhi Rape Cases મામલે હવે પોલીસ અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓએ સુરક્ષા વ્યવસ્થાની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો રહેશે. સુપ્રીમ કોર્ટની કાર્યવાહીનો મુખ્ય ફોકસ માત્ર ગુના બાદની કાર્યવાહી નહીં પરંતુ ગુનો બને તે પહેલાં તેને રોકવા માટેની અસરકારક વ્યવસ્થા ઊભી કરવા પર છે.
