New Delhi News:સુપ્રીમ કોર્ટે ભારતમાં પહેલીવાર નિષ્ક્રિય ઈચ્છામૃત્યુને મંજૂરી આપી છે.આ નિર્ણય એક એવા માણસ માટે આવ્યો છે જે છેલ્લા 13 વર્ષથી કોમામાં હતો. 32 વર્ષીય હરીશ રાણાનું જીવન મશીનો અને ટ્યુબ પર આધારિત હતું, પરંતુ હવે, તેના પિતાની વિનંતીને પગલે, કોર્ટે (Supreme Court) જીવન સહાયક પ્રણાલીઓ દૂર કરવાની મંજૂરી આપી છે.
આ નિર્ણય 2018ના કોમન કોઝ ચુકાદા પર આધારિત છે, જેમાં ગૌરવ સાથે મૃત્યુ પામવાના મૂળભૂત અધિકારને માન્યતા આપવામાં આવી હતી. કોર્ટે (Supreme Court) જણાવ્યું હતું કે આ પહેલી વાર છે જ્યારે આ માર્ગદર્શિકા લાગુ કરવામાં આવી છે.હરીશ રાણા કેસમાં ચુકાદો આપતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ પારડીવાલા ભાવુક થઈ ગયા હતા.
સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે હરીશ રાણાના પરિવાર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર પોતાનો ચુકાદો આપતાં, રાણાના માતાપિતા અને ભાઈ સાથેની તેમની મુલાકાતને યાદ કરી અને પ્રાથમિક અને માધ્યમિક તબીબી બોર્ડના મંતવ્યો વિગતવાર રજૂ કર્યા. કોર્ટે કેસમાં ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોની તપાસ કરી અને અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે કેસમાં કામ કરતી કાનૂની ટીમની ખૂબ પ્રશંસા કરી.
તેણે એડવોકેટ રશ્મિ નંદકુમાર (પરિવારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા), ધ્વનિ મહેતા અને કાયદાના ક્લાર્ક દ્વારા આપવામાં આવેલી સહાયની પ્રશંસા કરી. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે તેમની મહેનત, વ્યાપક સંશોધન અને સહયોગથી આ સંવેદનશીલ કેસમાં ન્યાયી નિર્ણય શક્ય બન્યો.
હરીશ રાણા ઈચ્છામૃત્યુ કેસમાં પોતાના ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે સક્રિય અને નિષ્ક્રિય ઈચ્છામૃત્યુ વચ્ચેનો તફાવત પણ સ્પષ્ટ કર્યો હતો, કારણ કે ભારતમાં સક્રિય ઈચ્છામૃત્યુ (દવા દ્વારા મૃત્યુ) ગેરકાયદેસર છે, જ્યારે નિષ્ક્રિય ઈચ્છામૃત્યુ (જીવન સહાય દૂર કરવી) માન્ય છે.કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે જો પ્રાથમિક અને માધ્યમિક બોર્ડ સંમત થાય તો કાયમી વનસ્પતિ સ્થિતિમાં દર્દીઓ નિષ્ક્રિય ઈચ્છામૃત્યુ માટે પાત્ર બની શકે છે.
હરીશ રાણાની કરુણ કહાની
હરીશ રાણા એક સમયે તેજસ્વી, શૈક્ષણિક રીતે સફળ યુવાન હતો. 2013માં ચંદીગઢમાં તેના પેઈંગ ગેસ્ટ હોસ્ટેલના ચોથા માળેથી પડી ગયા પછી તેનું જીવન કાયમ માટે બદલાઈ ગયું. તેને મગજમાં ગંભીર ઈજા થઈ હતી, જેના કારણે તે કાયમી વનસ્પતિની સ્થિતિમાં આવી ગયો હતો. તેનું શરીર 100% ક્વાડ્રિપ્લેજિક થઈ ગયું હતું.
છેલ્લા 13 વર્ષથી તેમની સ્થિતિમાં કોઈ સુધારો થયો ન હતો. તેઓ પથારીવશ રહ્યા, ટ્રેકીઓસ્ટોમી ટ્યુબ દ્વારા શ્વાસ લેતા હતા અને પેટમાં દાખલ કરાયેલી PEG ટ્યુબ દ્વારા ક્લિનિકલી એડમિનિસ્ટ્રેશન ન્યુટ્રિશન (CAN) દ્વારા પોષણ મેળવતા હતા.તબીબી અહેવાલો દર્શાવે છે કે તેમને વ્યાપક બેડ સોર્સ થયા હતા. ડોક્ટરોએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે સ્વસ્થ થવાની કોઈ આશા નથી.
પિતાએ તેમના પુત્રના મૃત્યુ માટે વિનંતી કરવાની ફરજ પાડી
હરીશના પિતા વર્ષોથી તેમના પુત્રની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા હતા અને અંતે સુપ્રીમ કોર્ટનો (Supreme Court) સંપર્ક કર્યો. 2024માં, તેમણે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરી, પરંતુ કોઈ રાહત મળી નહીં. ત્યારબાદ સુપ્રીમ કોર્ટે કેસની નોંધ લીધી. કોર્ટે પ્રાથમિક અને માધ્યમિક તબીબી બોર્ડની રચના કરી, જેમાં AIIMS ના નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થતો હતો.
બંને બોર્ડ સર્વાનુમતે તારણ કાઢ્યું કે હરીશની સ્થિતિ બદલી ન શકાય તેવી છે. સારવાર ચાલુ રાખવાથી ફક્ત તેમના જૈવિક અસ્તિત્વને લંબાવવામાં આવી રહી હતી અને કોઈ ફાયદો થતો ન હતો.માતાપિતા અને તબીબી બોર્ડ બંને સંમત થયા હતા કે CAN જેવી સારવાર બંધ કરવી એ બાળકના શ્રેષ્ઠ હિતમાં છે. રિપોર્ટ વાંચ્યા પછી, જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલાએ જણાવ્યું કે આ એક દુઃખદ રિપોર્ટ છે અને છોકરાને આવી સંભાળ વિના છોડી શકાય નહીં.
કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે બંને બોર્ડ સંમત થયા, ત્યારે કોર્ટના (Supreme Court) હસ્તક્ષેપની કોઈ જરૂર નહોતી.જો કે, આ પહેલો કેસ હોવાથી, કોર્ટે પોતાનો નિર્ણય આપ્યો. આ નિર્ણયમાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે બધી સારવાર ગૌરવપૂર્ણ રીતે થવી જોઈએ.
કોર્ટના (Supreme Court) મુખ્ય નિર્દેશો શું છે?
હરીશને આપવામાં આવતી તમામ જીવન ટકાવી રાખતી સારવાર, જેમાં CANનો પણ સમાવેશ થાય છે, તાત્કાલિક બંધ કરવી જોઈએ અથવા બંધ કરવી જોઈએ.
AIIMS એ હરીશને તેના પેલિએટિવ કેર સેન્ટરમાં દાખલ કરવો જોઈએ અને ઘરેથી તેના ટ્રાન્સફર માટે સંપૂર્ણ સુવિધાઓ પૂરી પાડવી જોઈએ.
ઉપાડ યોજના એવી હોવી જોઈએ કે દર્દીનું ગૌરવ જળવાઈ રહે.
હાઈકોર્ટને મેડિકલ બોર્ડના નિર્ણયની જાણ ન્યાયિક મેજિસ્ટ્રેટને કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
કેન્દ્ર સરકારે ખાતરી કરવી જોઈએ કે દરેક જિલ્લાના મુખ્ય તબીબી અધિકારી પાસે ગૌણ તબીબી બોર્ડ માટે રજિસ્ટર્ડ ડોકટરોનું પેનલ હોય.
કોર્ટે (Supreme Court) કેન્દ્ર સરકારને ભલામણ કરી કે આ મામલે એક વ્યાપક કાયદો બનાવવામાં આવે.
આ પણ વાંચો: સુપ્રીમ કોર્ટનો કેન્દ્રને આદેશ, કોવિડ વેક્સિનની આડઅસરથી પીડાતા લોકો માટે વળતરની નીતિ તૈયાર કરો
આ પણ વાંચો:સુપ્રીમ કોર્ટે NCERT ની ધોરણ 8 ની નવી ચોપડી પર લગાવ્યો પ્રતિબંધ, પુસ્તકો જપ્ત કરવાનો આદેશ
