Supreme Court Decision Summary: દેશમાં ચાલી રહેલી ચૂંટણીઓ વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court) એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ભારતમાં મતદાન કરવું (Right to Vote) કે ચૂંટણી લડવી (Right to Contest) એ નાગરિકનો મૌલિક અધિકાર (Fundamental Right) નથી, પરંતુ તે એક કાયદાકીય અધિકાર (Statutory Right) છે. આ ચુકાદો રાજસ્થાનના એક સ્થાનિક સહકારી સંઘની ચૂંટણીના સંદર્ભમાં આપવામાં આવ્યો છે.

શું છે Supreme Courtનો ચુકાદો?

ન્યાયાધીશ બી.વી. નાગરત્ના અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે જૂના ચુકાદાઓને ટાંકીને કેટલીક મહત્વની સ્પષ્ટતાઓ કરી છે:

કાયદાકીય મર્યાદા: અદાલતે (Supreme Court) જણાવ્યું કે આ અધિકારો માત્ર કાયદામાં આપેલી જોગવાઈઓ હોય ત્યાં સુધી જ મર્યાદિત છે.

પાત્રતા અને શરતો: ચૂંટણી લડવાનો અધિકાર એ સંપૂર્ણપણે અલગ અધિકાર છે, જે ઉમેદવારની યોગ્યતા, પાત્રતાની શરતો અને ગેરલાયકાતના નિયમોને આધીન હોઈ શકે છે.

મૌલિક અધિકાર નથી: બેન્ચે ભારપૂર્વક કહ્યું કે બંધારણ મુજબ મતદાન કે ચૂંટણી લડવું એ મૂળભૂત અધિકારોની શ્રેણીમાં આવતું નથી.

કેસની પૃષ્ઠભૂમિ

આ સમગ્ર મામલો રાજસ્થાનના જિલ્લા દૂધ ઉત્પાદક સહકારી સંઘોની ચૂંટણીના નિયમો સાથે જોડાયેલો છે:

નવા નિયમો: રાજસ્થાન સહકારી સમિતિ કાયદા, 2001 હેઠળ દૂધ પુરવઠાના લઘુત્તમ દિવસો અને ઓડિટના માપદંડો જેવા નવા પાત્રતાના નિયમો બનાવવામાં આવ્યા હતા.

હાઈકોર્ટનો નિર્ણય: કેટલીક સહકારી સમિતિઓએ આ નિયમોને હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યા હતા. 2015 અને 2022માં હાઈકોર્ટે આ પેટા નિયમોને રદ કર્યા હતા.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ: હાઈકોર્ટના આ નિર્ણયને દૂધ સંઘોના અધ્યક્ષોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો, જેના પર સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે (Supreme Court) અધિકારોની આ સ્પષ્ટતા કરી છે.

આ પણ વાંચો:  પિયર કે સાસરું? લગ્ન પછી OBC મહિલાના ‘ક્રિમી લેયર’નો આધાર શું ગણાશે? સુપ્રીમ કોર્ટ ઉકેલશે આ ગૂંચવણ

આ પણ વાંચો:  સુપ્રીમ કોર્ટ આજે યુજીસીના નિયમો વિરુદ્ધ અરજી પર સુનાવણી કરશે 

આ પણ વાંચો:  બંગાળમાં કાયદો-વ્યવસ્થા પડી ભાંગી, 7 અધિકારીઓને બંધક બનાવાતા સુપ્રીમ કોર્ટ નારાજ; DGP પાસે માંગ્યો જવાબ