Ahmedabad News: નોકરી કે કામ પર જવાનો અને પરત આવવાનો સમય રોજગારનો જ ભાગ હોવાનો સીમાચિહનરૂપ ચુકાદો ગુજરાત હાઈકોર્ટે આપ્યો છે. આમ ગુજરાત હાઈકોર્ટે રાષ્ટ્રીય રોજગાર વિસ્તરણ કાયદા દ્વારા સ્થાપિત સિદ્ધાંતના આધારે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. આ સિદ્ધાંત મુજબ, જો કોઈ કર્મચારી તેના કાર્યસ્થળ પર પહોંચતા પહેલા અથવા તેની ફરજ પૂર્ણ કર્યા પછી ઘરે પરત ફરતી વખતે અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે, તો તેનું ફરજ દરમિયાન મૃત્યુ થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે અને તેનો પરિવાર કર્મચારી વળતર કાયદા હેઠળ યોગ્ય વળતર મેળવવા માટે હકદાર છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો કર્મચારીઓના હિતોનું રક્ષણ કરવામાં અત્યંત ઉપયોગી અને અત્યંત અસરકારક સાબિત થશે.
જસ્ટિસ જે.સી. દોશીએ ઓરિએન્ટલ ઈન્સ્યોરન્સ વિરુદ્ધ દેવશાલા કેસમાં નિર્ણય ટાંકીને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કામ પર જવા અને ઘરે પાછા ફરવા વચ્ચેનો સમય પણ રોજગારનો ભાગ માનવામાં આવે છે. આ કેસમાં, હાઈકોર્ટે વીમા કંપની અને વાહન માલિકની પ્રારંભિક અપીલને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી, અને વર્કમેન કમિશનરને યોગ્ય તપાસ કર્યા પછી મૃતકના વારસદારોને સંચિત વળતરની રકમ તાત્કાલિક વહેંચવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
કેસની વિગતો અનુસાર, સુરત સ્થિત સાલાસર પોલિટેક્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડમાં ડિલિવરી ક્લાર્ક વિજયકુમાર ચંપકલાલ વાંકલા 3 મે, 2002 ના રોજ કામ પરથી ઘરે પરત ફરતી વખતે માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. સરદાર માર્કેટ નજીક તેમને ટેમ્પો ડ્રાઇવરે ટક્કર મારી હતી. મૃતકના પરિવાર દ્વારા દાખલ કરાયેલા મુકદ્દમા બાદ, 2006માં વર્કમેન કમિશનરે વીમા કંપની અને વાહન માલિકને મૃતકના પરિવારને ₹288,210 ની રકમ, વ્યાજ અને 50 ટકા દંડ (વધારાના ₹144,105) ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
આ આદેશથી અસંતુષ્ટ, વાહન માલિક અને વીમા કંપનીએ હાઇકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરી. આનો સખત વિરોધ કરતા મૃતકના પરિવારે દલીલ કરી હતી કે, સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ અને કાયદાના સ્થાપિત સિદ્ધાંતો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ કામ પર જતી વખતે અથવા તેમની સેવા પૂર્ણ કર્યા પછી ઘરે પરત ફરતી વખતે અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામે છે, તો તે “નેશનલ એક્સટેન્શન ઓફ એમ્પ્લોયમેન્ટ” ના અધિકાર ક્ષેત્રમાં આવે છે; અને તેથી, મૃતકના આશ્રિતો કર્મચારી વળતર અધિનિયમ, 1923 હેઠળ વાજબી અને પર્યાપ્ત વળતર મેળવવાના હકદાર છે. મૃતકના વારસદારોની દલીલોને સ્વીકારીને, ન્યાયાધીશ જે.સી. દોશીએ કર્મચારીઓ અને કામદારો માટે ખૂબ જ ઉદાર અને માર્ગદર્શક ચુકાદો આપ્યો.
આ કેસમાં, વીમા કંપનીના બચાવ પક્ષે દલીલ કરી હતી કે અકસ્માત થયો ત્યારે મૃતક વિજયકુમાર ફરજ પર ન હતા; અને તેથી, વીમા કંપની તેમને વળતર આપવા માટે જવાબદાર નથી. વધુમાં, વળતરની રકમ પાંચ લાખ રૂપિયાથી ઓછી હોવાથી, અને કાનૂની જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં લેતા પણ, મૃતકના આશ્રિતોને વળતર મળી શકતું નથી. જો કે, ન્યાયાધીશ જે.સી. દોશીએ વીમા કંપનીની દલીલોને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી, અને કહ્યું હતું કે, સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓ અને કાયદાના સ્થાપિત સિદ્ધાંતો અનુસાર, કામ પર જવા અને ઘરે પાછા ફરવા વચ્ચેનો સમય પણ રોજગારનો ભાગ માનવામાં આવે છે; અને તેથી, વીમા કંપનીની દલીલો સ્વીકારી શકાતી નથી.
જો કોઈ કર્મચારીનું તેના કાર્યસ્થળે પહોંચતા પહેલા અથવા તેનું કામ (તેનું કામ) પૂર્ણ કર્યા પછી ઘરે પરત ફરતી વખતે અકસ્માતમાં મૃત્યુ થાય છે, તો તેનું મૃત્યુ ફરજ પર હોય તે દરમિયાન થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, “નેશનલ એક્સટેન્શન ઓફ એમ્પ્લોયમેન્ટ” ની જોગવાઈ લાગુ પડે છે. કામ પર જવા અને ઘરે પાછા ફરવા વચ્ચેનો સમય પણ રોજગારનો ભાગ માનવામાં આવે છે. દેવશાલા વિરુદ્ધ ઓરિએન્ટલ ઇન્શ્યોરન્સના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયને ટાંકીને હાઇકોર્ટે આ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો હતો. મૃતકના આશ્રિતો કર્મચારી વળતર કાયદા હેઠળ વાજબી અને પર્યાપ્ત વળતર મેળવવા માટે હકદાર છે.
આ પણ વાંચો: ગુજરાત હાઈકોર્ટની કડક ચેતવણી! છૂટાછેડાના ઝઘડામાં બાળકોને હથિયાર ન બનાવો”, કસ્ટડી વિવાદમાં માતા-પિતાને ફટકાર
આ પણ વાંચો: ગુજરાત હાઈકોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો, પુખ્ત દીકરીને જીવનસાથી પસંદ કરવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા
