Bussines News: ભારતમાં (E20 Petrol Quality Test ) ને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે મોટો ખુલાસો કર્યો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર દેશના 27 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી લેવામાં આવેલા E20 પેટ્રોલના કુલ 893 સેમ્પલની તપાસ કરવામાં આવી હતી. આ તમામ સેમ્પલ ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા ગુણવત્તા ધોરણો અનુસાર યોગ્ય હોવાનું સામે આવ્યું છે.
આ તપાસમાં કર્ણાટકમાંથી લેવામાં આવેલા 56 સેમ્પલનો પણ સમાવેશ થાય છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે કર્ણાટકના આ તમામ સેમ્પલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 19થી 20 ટકા વચ્ચે નોંધાયું હતું. આ સેમ્પલમાં ઇથેનોલનું સરેરાશ પ્રમાણ 19.30 ટકા રહ્યું હતું. આ પરિણામો કર્ણાટક સરકાર દ્વારા અગાઉ કરવામાં આવેલા એવા દાવાથી અલગ છે, જેમાં રાજ્યના કેટલાક પેટ્રોલ પંપ પરથી લેવામાં આવેલા સેમ્પલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 26થી 31 ટકા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.
E20 Petrol Quality Testમાં 893 સેમ્પલની તપાસ
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે (E20 Petrol Quality Test) હેઠળ દેશના અલગ-અલગ વિસ્તારોમાંથી કુલ 893 સેમ્પલ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સેમ્પલ 27 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી લેવામાં આવ્યા હતા.
સરકારી તેલ કંપનીઓ ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન (HPCL) દ્વારા આ સેમ્પલનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
મંત્રાલય અનુસાર, તમામ 893 સેમ્પલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ BIS ના IS 17021 ધોરણ હેઠળ નક્કી કરવામાં આવેલી 19થી 21 ટકાની મર્યાદામાં જોવા મળ્યું હતું. એટલે કે તપાસ દરમિયાન લેવામાં આવેલા સેમ્પલમાં નિર્ધારિત ગુણવત્તા માપદંડથી વધુ ઇથેનોલ હોવાનું સામે આવ્યું નથી.
કર્ણાટકના 56 સેમ્પલમાં શું મળ્યું?
કર્ણાટકમાં E20 Petrol Quality Test દરમિયાન અલગ-અલગ સ્થળો પરથી 56 સેમ્પલ લેવામાં આવ્યા હતા. આ સેમ્પલમાં ત્રણેય સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓના પેટ્રોલ પંપનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર કર્ણાટકના 56 સેમ્પલમાં ઇથેનોલનું પ્રમાણ 19થી 20 ટકા વચ્ચે રહ્યું હતું. આ તમામ સેમ્પલનું સરેરાશ ઇથેનોલ પ્રમાણ 19.30 ટકા નોંધાયું હતું.
આ આંકડા મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે કર્ણાટકના ખાદ્ય, નાગરિક પુરવઠા, ગ્રાહક બાબતો અને કાનૂની માપવિજ્ઞાન વિભાગ દ્વારા અગાઉ કરવામાં આવેલા દાવામાં રાજ્યના કેટલાક રિટેલ પેટ્રોલ પંપના સેમ્પલમાં 26થી 31 ટકા સુધી ઇથેનોલ હોવાની વાત કરવામાં આવી હતી.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા નવા આંકડા આ દાવા સાથે મેળ ખાતા નથી.
તેલ કંપનીઓએ કર્ણાટક સરકારની ટેસ્ટિંગ પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવ્યા
આ સમગ્ર મામલે સરકારી તેલ કંપનીઓએ કર્ણાટક સરકાર દ્વારા અપનાવવામાં આવેલી સેમ્પલ કલેક્શન અને ટેસ્ટિંગ પ્રક્રિયા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
IOC, BPCL અને HPCL એ જણાવ્યું કે ઓક્ટોબર 2026માં કર્ણાટકમાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી દરમિયાન સેમ્પલ એકત્ર કરવાની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ કરવામાં આવેલા પરીક્ષણની સંપૂર્ણ વિગતો સ્પષ્ટ કરવામાં આવી નથી.
કંપનીઓનું કહેવું છે કે જો સેમ્પલિંગ અને ટેસ્ટિંગ માટે નક્કી કરાયેલી કાયદેસરની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવામાં આવ્યું હોય તો તેની સંપૂર્ણ માહિતી જાહેર થવી જોઈએ. સાથે જ પરીક્ષણ કઈ ટેક્નિકલ પદ્ધતિથી કરવામાં આવ્યું હતું તેની વિગતો પણ ઉપલબ્ધ હોવી જરૂરી છે.
તેલ કંપનીઓના મતે આ વિગતો વગર કર્ણાટક સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પરિણામોની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરવી મુશ્કેલ છે.
ઓઇલ કંપનીઓને સેમ્પલ અને લેબ રિપોર્ટ મળ્યા નથી
તેલ કંપનીઓએ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. કંપનીઓના જણાવ્યા અનુસાર સપ્ટેમ્બર દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવેલા અભિયાનમાં એકત્ર કરાયેલા સેમ્પલ રાજ્ય સ્તરીય સંયોજક મારફતે સંબંધિત કંપનીની નિયુક્ત લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા.
પરંતુ ઓક્ટોબરમાં કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી દરમિયાન કંપનીઓના પ્રતિનિધિઓની હાજરી અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. કંપનીઓએ જણાવ્યું કે તેમને તપાસ દરમિયાન એકત્ર કરવામાં આવેલા સેમ્પલ, પેટ્રોલ પંપ મુજબની સંપૂર્ણ વિગતો અથવા સંબંધિત લેબોરેટરી રિપોર્ટ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા નથી.
આ ઉપરાંત કોઈ થર્ડ પાર્ટી લેબોરેટરી દ્વારા આપવામાં આવેલા પ્રમાણપત્રની વિશ્વસનીયતા અને પરીક્ષણ પ્રક્રિયા અંગે પણ કંપનીઓએ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે.
E20 પેટ્રોલમાં ઇથેનોલની નિર્ધારિત મર્યાદા શું છે?
E20 પેટ્રોલ એટલે એવું પેટ્રોલ જેમાં 20 ટકા સુધી ઇથેનોલનું મિશ્રણ હોય છે. સરકાર દ્વારા પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ વધારવાનો હેતુ આયાતી ક્રૂડ ઓઇલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને દેશમાં ઉત્પાદિત ઇથેનોલનો ઉપયોગ વધારવાનો છે.
E20 Petrol Quality Test દરમિયાન ઇથેનોલનું પ્રમાણ નક્કી મર્યાદામાં છે કે નહીં તે તપાસવામાં આવે છે. BISના સંબંધિત ધોરણ મુજબ 19થી 21 ટકાની મર્યાદામાં સેમ્પલ મળ્યા હોવાનું પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયે જણાવ્યું છે.
સરકારનું કહેવું છે કે દેશભરમાં કરવામાં આવેલી તપાસના પરિણામો દર્શાવે છે કે E20 પેટ્રોલ નિર્ધારિત ગુણવત્તા ધોરણોને અનુરૂપ છે.
વિવાદ વચ્ચે સરકારના દાવાને કેટલું મહત્વ?
કર્ણાટક સરકારના કેટલાક સેમ્પલમાં વધુ ઇથેનોલ હોવાના દાવા બાદ E20 પેટ્રોલની ગુણવત્તાને લઈને ચર્ચા વધી હતી. હવે કેન્દ્ર સરકાર અને સરકારી તેલ કંપનીઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડા આ દાવાને પડકાર આપે છે.
893 સેમ્પલમાંથી કોઈપણ સેમ્પલમાં નિર્ધારિત 19થી 21 ટકાની મર્યાદાથી વધુ ઇથેનોલ મળ્યું નથી, જ્યારે કર્ણાટકના 56 સેમ્પલનું સરેરાશ પ્રમાણ 19.30 ટકા હોવાનું જણાવાયું છે.
હાલમાં બંને પક્ષોના દાવાઓ વચ્ચે મુખ્ય મુદ્દો સેમ્પલ કલેક્શન અને ટેસ્ટિંગની પદ્ધતિનો બની ગયો છે. તેલ કંપનીઓએ ટેસ્ટિંગ પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા અને જરૂરી ટેક્નિકલ વિગતો અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેથી કર્ણાટકમાં કરવામાં આવેલા પરીક્ષણોના સેમ્પલ અને લેબ રિપોર્ટની સંપૂર્ણ વિગતો સામે આવે તે પછી જ આ વિવાદ અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે.
આ સમગ્ર મામલે કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે દેશભરમાં કરવામાં આવેલા ના પરિણામો E20 પેટ્રોલની ગુણવત્તા નિર્ધારિત ધોરણોને અનુરૂપ હોવાનું દર્શાવે છે. બીજી તરફ, તેલ કંપનીઓએ કર્ણાટક સરકારના ટેસ્ટિંગ દાવાની પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવીને આ મામલામાં વધુ પારદર્શક તપાસની જરૂરિયાત દર્શાવી છે.
