Business News : ભારતમાં પેટ્રોલમાં એથનોલના મિશ્રણને લઈને છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. ખાસ કરીને E20 Petrolના ઉપયોગને લઈને વાહનચાલકોમાં અનેક સવાલો ઊભા થયા છે. હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું સરકાર E20 પેટ્રોલને હટાવીને ફરી E10 પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ કરાવવાની તૈયારી કરી રહી છે? આ અંગે BPCL તરફથી મહત્વની સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે.
ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL)ના જણાવ્યા પ્રમાણે હાલમાં E20 પેટ્રોલને હટાવીને તેની જગ્યાએ E10 પેટ્રોલ લાવવાનો કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. જોકે, જૂના વાહનો માટે ઓછા એથનોલવાળું E10 પેટ્રોલ અલગ વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવાની શક્યતા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
E20 Petrolને લઈને શું છે ચર્ચા?
E20 Petrolમાં આશરે 20 ટકા એથનોલનું મિશ્રણ હોય છે, જ્યારે E10 પેટ્રોલમાં એથનોલનું પ્રમાણ લગભગ 10 ટકા હોય છે. ભારતમાં પેટ્રોલમાં એથનોલનું મિશ્રણ વધારવાની નીતિ પાછળ અનેક હેતુ છે. તેમાં કાચા તેલની આયાત પર દેશની નિર્ભરતા ઘટાડવી, સ્થાનિક એથનોલ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવું અને પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રમાં આયાત ખર્ચ ઘટાડવાનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે, E20ના વધતા ઉપયોગ વચ્ચે જૂના વાહનોના માલિકો તરફથી અલગ પ્રકારની ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને જૂની ટેક્નોલોજી ધરાવતા વાહનો માટે ઓછા એથનોલવાળા ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અંગે માંગ ઉઠી છે.
આ જ કારણસર સરકારના સ્તરે જૂના વાહનો માટે E10 પેટ્રોલને અલગ વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવાની શક્યતા અંગે વિચારણા થઈ રહી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
શું E20 Petrol બંધ કરવામાં આવશે?
હાલમાં એવું કહેવું યોગ્ય નથી કે E20 Petrol સમગ્ર દેશમાં બંધ થવાનું છે. BPCLએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે E20ને હટાવીને તેની જગ્યાએ E10 પેટ્રોલ લાવવાનો કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
જૂના વાહનો માટે E10ની ઉપલબ્ધતા અંગે ચર્ચા થવી અને સમગ્ર દેશમાં E20ને બંધ કરવું—બંને બાબતો અલગ છે. તેથી વાહનચાલકોએ હાલમાં E20 પેટ્રોલ બંધ થવાની અફવાઓ પર વિશ્વાસ કરવાની જરૂર નથી.
જો ભવિષ્યમાં સરકાર E10ને કોઈ ચોક્કસ વર્ગના જૂના વાહનો માટે વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નિર્ણય કરે, તો તેની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવશે.
જૂના વાહનો માટે E10ની જરૂરિયાત કેમ?
ભારતમાં લાંબા સમયથી રસ્તા પર દોડી રહેલા કરોડો જૂના બે-પહિયા અને અન્ય વાહનો હજુ પણ ઉપયોગમાં છે. ખાસ કરીને BS-IV પહેલાંના વાહનોમાં જૂની ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થયો છે. તેમાં કાર્બ્યુરેટરવાળા વાહનોની સંખ્યા પણ નોંધપાત્ર છે.
જૂના વાહનોના એક વર્ગ માટે E10 જેવા ઓછા એથનોલવાળા ઈંધણને અલગ વિકલ્પ તરીકે ઉપલબ્ધ કરાવવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. આ પાછળનું કારણ એ છે કે જૂના વાહનો અને નવી પેઢીના વાહનોની ફ્યુઅલ સિસ્ટમ અને એન્જિન ટેક્નોલોજીમાં તફાવત હોય છે.
આથી સરકાર જો જૂના વાહનો માટે E10ની અલગ ઉપલબ્ધતા અંગે નિર્ણય લે છે, તો આવા વાહનચાલકોને વધારાનો વિકલ્પ મળી શકે છે.
E10 અને E20માં શું તફાવત છે?
E10 અને E20 વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત એથનોલના પ્રમાણનો છે. E10માં આશરે 10 ટકા એથનોલનું મિશ્રણ હોય છે, જ્યારે E20 Petrolમાં એથનોલનું પ્રમાણ આશરે 20 ટકા છે.
એથનોલનું મિશ્રણ વધારવાથી પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રમાં આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. એથનોલનું ઉત્પાદન દેશમાં કૃષિ આધારિત સ્ત્રોતોમાંથી પણ કરવામાં આવે છે, જેના કારણે સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો હેતુ પણ જોડાયેલો છે.
પરંતુ અલગ-અલગ વાહનોની ઈંધણ સુસંગતતા અલગ હોઈ શકે છે. તેથી જૂના વાહનો માટે E10નો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવવાની ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ બની છે.
E20ને E10થી બદલવામાં મોટી મુશ્કેલી નહીં પડે
BPCLના જણાવ્યા પ્રમાણે જો સરકાર ભવિષ્યમાં E20માંથી E10 તરફ જવાનો નિર્ણય કરે, તો કંપનીઓ માટે તેને લાગુ કરવું મોટી ઓપરેશનલ મુશ્કેલી નહીં બને.
પરંતુ જો E10 અને E20 Petrol બંનેને દેશભરમાં એકસાથે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે તો વાસ્તવિક પડકાર ઊભો થઈ શકે છે. બંને પ્રકારના ઈંધણની અલગ સપ્લાય, સ્ટોરેજ અને વિતરણ વ્યવસ્થા જાળવવી પડશે.
ભારતમાં એક લાખથી વધુ પેટ્રોલ પંપનું વિશાળ નેટવર્ક છે. આ ઉપરાંત રિફાઇનરી, ડેપો, ટર્મિનલ અને પાઇપલાઇનનું પણ મોટું નેટવર્ક છે. આવી સ્થિતિમાં બે અલગ બ્લેન્ડેડ ફ્યુઅલની સપ્લાય જાળવવાથી લોજિસ્ટિક્સ અને સ્ટોક મેનેજમેન્ટ વધુ જટિલ બની શકે છે.
પેટ્રોલ પંપ પર શું અસર પડી શકે?
જો E10 અને E20 બંને વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે તો પેટ્રોલ પંપ સંચાલકો અને ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ બંને ઈંધણનો અલગ સ્ટોક જાળવવો પડશે.
સપ્લાય ચેઇનથી લઈને સ્ટોરેજ સુધી દરેક તબક્કે યોગ્ય મેનેજમેન્ટ જરૂરી બનશે. કયા વિસ્તારમાં કેટલા વાહનો E10નો ઉપયોગ કરે છે અને ક્યાં E20ની માંગ વધુ છે તે પ્રમાણે સપ્લાયનું આયોજન કરવું પડી શકે છે.
આ કારણે બંને ઈંધણને એકસાથે દેશવ્યાપી સ્તરે ઉપલબ્ધ કરાવવું માત્ર નીતિનો નહીં પરંતુ લોજિસ્ટિક્સનો પણ મોટો મુદ્દો બની શકે છે.
વાહનચાલકોએ અત્યારે શું કરવું?
હાલમાં વાહન માલિકોએ E20 Petrol બંધ થઈ રહ્યું છે તેવી અફવા પર ધ્યાન આપવાની જરૂર નથી. BPCLએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે E20ને બદલે E10 લાવવાનો કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી.
વાહનચાલકોએ પોતાના વાહનના મેન્યુઅલમાં ઉત્પાદક દ્વારા આપવામાં આવેલી ફ્યુઅલ સંબંધિત ભલામણ તપાસવી જોઈએ. સોશિયલ મીડિયા પર મળતી અધૂરી માહિતીના આધારે વાહનમાં કોઈ ફેરફાર કરવો યોગ્ય નથી.
જૂના વાહનના માલિકોને પણ સરકાર અથવા સંબંધિત ઓઇલ કંપનીઓ તરફથી સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા જાહેર થાય ત્યાં સુધી રાહ જોવી જોઈએ.
સરકારના અંતિમ નિર્ણય પર સૌની નજર
હાલમાં સરકારના સ્તરે જૂના વાહનો માટે E10 જેવા વિકલ્પની શક્યતા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. પરંતુ સમગ્ર દેશમાં E20 Petrol બંધ કરીને તેની જગ્યાએ E10 પેટ્રોલ લાગુ કરવાની કોઈ અંતિમ જાહેરાત થઈ નથી.
આથી હાલની સ્થિતિને સરળ ભાષામાં સમજીએ તો E20 પેટ્રોલ ચાલુ છે અને તેને તાત્કાલિક બંધ કરવાનો નિર્ણય થયો નથી. હા, જૂના વાહનો માટે E10 ઉપલબ્ધ કરાવવાનો વિકલ્પ સરકાર વિચારણા હેઠળ રાખી શકે છે.
આગામી સમયમાં એથનોલ-બ્લેન્ડિંગ નીતિમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવે તો સરકાર તરફથી સત્તાવાર માહિતી આપવામાં આવશે. ત્યાં સુધી વાહનચાલકો માટે સૌથી યોગ્ય રસ્તો એ છે કે તેઓ માત્ર અધિકૃત માહિતી પર જ વિશ્વાસ કરે.
