New Delhi News : ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) એ આ વર્ષે યોજાયેલી લોકસભા ચૂંટણી 2024 સંબંધિત વિશ્વની સૌથી મોટી ચૂંટણી ડેટાસેટ બહાર પાડી છે. આ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે લોકસભા ચૂંટણીમાં દેશના 64.64 કરોડ મતદારોએ પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જે એક વિશ્વ રેકોર્ડ છે. ચૂંટણી પંચે લોકસભા ચૂંટણી સંબંધિત 42 અને ચાર રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પર 14 અહેવાલો જાહેર કર્યા છે. ચૂંટણી ડેટાસેટ જાહેર કરવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પારદર્શિતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો હોવાનું કહેવાય છે. ઉપરાંત, ચૂંટણી પંચનું કહેવું છે કે આનાથી ભારતની ચૂંટણી પ્રણાલીમાં લોકોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત થશે. ચૂંટણી પંચે તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે આ લોકસભા ચૂંટણીમાં 12,459 ઉમેદવારોએ નામાંકન ભર્યું હતું, જ્યારે 2019માં આ સંખ્યા 11,692 હતી.

2024ની લોકસભા ચૂંટણી પર રિપોર્ટના 10 મુખ્ય મુદ્દાઓ

1. નોંધાયેલા મતદારોની સંખ્યા 2024માં વધીને 97 કરોડ થઈ છે, જે 2019ના 91.19 કરોડ કરતાં 7.43% વધુ છે. કુલ 64.64 કરોડ વોટ પડ્યા, જે 2019માં 61.4 કરોડ હતા. તેમાંથી 64.21 કરોડ ઈવીએમ વોટ (32.93 કરોડ પુરુષ, 31.27 કરોડ સ્ત્રી અને 13,058 થર્ડ જેન્ડર) અને 42.81 લાખ પોસ્ટલ બેલેટ હતા.
2. આસામ(Assam)ના ધુબરીમાં સૌથી વધુ 3% મતદાન નોંધાયું હતું, જ્યારે જમ્મુ અને કાશ્મીરના શ્રીનગર(Shrinagar)માં સૌથી ઓછું 38.7% મતદાન થયું હતું, જે 2019 માં 14.4% કરતા નોંધપાત્ર સુધારો છે. 11 સંસદીય મતવિસ્તારોમાં 50% કરતા ઓછું મતદાન નોંધાયું હતું. NOTA ને 63.71 લાખ મત (0.99%) મળ્યા, જે 2019 માં 1.06% કરતા ઓછા છે. ટ્રાન્સજેન્ડર મતદારોનું મતદાન 27.09% હતું.
3. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 10,52,664 મતદાન મથકો હતા, જે 2019માં 10,37,848 કરતાં વધુ છે. માત્ર 40 મતદાન મથકો પર પુનઃ મતદાન થયું, જે કુલ મતદાનના માત્ર 0038% છે, જે 2019 માં 540 કરતાં ઘણું ઓછું છે. દરેક મતદાન મથક પર સરેરાશ 931 મતદારોને સેવા આપવામાં આવી હતી.
4. ઉત્તર પ્રદેશમાં(Uttar Pradesh) સૌથી વધુ 1,62,069 મતદાન મથકો નોંધાયા હતા, જ્યારે લક્ષદ્વીપમાં સૌથી ઓછા 55 મતદાન મથકો હતા. અગિયાર સંસદીય મતવિસ્તારોમાં 1,000 કરતાં ઓછા મતદાન મથકો હતા, જ્યારે ત્રણમાં 3,000થી વધુ મતદાન મથકો હતા. બિહાર(Bihar)માં 2019 ની સરખામણીમાં 4,739 વધારાના સ્ટેશનો સાથે મતદાન મથકોમાં સૌથી વધુ વધારો જોવા મળ્યો, ત્યારબાદ પશ્ચિમ બંગાળ(West Bengal) 1,731 સાથે બીજા ક્રમે છે.
5. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, 12,459 નોમિનેશન ફાઈલ કરવામાં આવ્યા હતા, જે 2019માં 11,692 કરતાં સહેજ વધુ હતા. તેમાંથી 8,360, ઉપાડ અને અસ્વીકાર પછી ઉમેદવાર તરીકે લાયક બન્યા, જ્યારે 8,054 ઉમેદવારો 2019 માં ચૂંટણી લડી રહ્યા હતા.
6. સૌથી વધુ નામાંકન ધરાવતો સંસદીય મતવિસ્તાર (PC) તેલંગાણામાં(Telangana) મલકાજગીરી હતો, જેમાં 114 નામાંકન હતા, જ્યારે સૌથી ઓછું આસામ(Assam)નું ડિબ્રુગઢ હતું, જેમાં માત્ર 3 નામાંકન (સુરત સિવાય) હતા.
7. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીએ મહિલાઓની ભાગીદારીમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ દર્શાવી હતી. 97 કરોડ નોંધાયેલા મતદારોમાંથી, 47.63 કરોડ મહિલાઓ હતી, જે 2019 માં 43.85 કરોડ હતી, જે 2019 માં 48.09% ની સરખામણીએ કુલ મતદારોના 48.62% નો સમાવેશ થાય છે. મહિલા મતદારોની સૌથી વધુ ટકાવારી (53.03%) સાથે પુડુચેરી(Punduchery) આગળ છે, ત્યારબાદ કેરળ(Kerala) આવે છે.
8. સ્ત્રી મતદાનની ટકાવારી 78% હતી, જે પુરૂષ મતદાન (65.55%) કરતા વધારે હતી, જે લોકસભાના ઈતિહાસમાં બીજી એવી ઘટના બની હતી કે જ્યાં મહિલાઓએ 2019ની જેમ પુરૂષોની સંખ્યા કરતાં વધુ હતી. ધુબરી (Assam)માં સૌથી વધુ મહિલા મતદાન 92.17% હતું, ત્યારબાદ તમલુક (West Bengal))માં 87.57% હતું. પ્રતિનિધિત્વની દ્રષ્ટિએ, 800 મહિલાઓએ ચૂંટણી લડી હતી, જે 2019 માં 726 હતી. મહારાષ્ટ્ર(Maharshtra)માં સૌથી વધુ મહિલા ઉમેદવારો (111), ત્યારબાદ ઉત્તર પ્રદેશ(UP) (80) અને તમિલનાડુ(Tamilnadu) (77) હતા. જો કે, 152 બેઠકો પર કોઈ મહિલા ઉમેદવારો નહોતા.
9. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં નોંધાયેલા ત્રીજા લિંગના મતદારોમાં 5%નો વધારો જોવા મળ્યો, જે 2019માં 39,075 થી વધીને 48,324 થયો. તમિલનાડુ(Tamilnadu)માં સૌથી વધુ ત્રીજા લિંગના મતદારો (8,467) નોંધાયા છે. 2019માં 14.64%ની સરખામણીએ ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓમાં મતદાન લગભગ બમણું થયું, જે 27.09% સુધી પહોંચ્યું. નોંધાયેલા PwD મતદારોમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો હતો, જે 2019માં 61.67 લાખથી 2024માં 90.28 લાખ થઈ ગયો હતો. 1 સહિત વિદેશી મતદારોની સંખ્યા વધીને 1,19,374 થઈ ગઈ છે.
10. 6 રાષ્ટ્રીય પક્ષોએ પરિણામોમાં ભાગ લીધો અને કુલ માન્ય મતોના 35% મેળવ્યા. સ્પર્ધકોમાંથી, 3,921 અપક્ષ ઉમેદવારો હતા, જેમાંથી માત્ર 7 બેઠકો જીતી હતી. 3,905 માન્ય મતોના 2.79% પ્રાપ્ત કરીને તેમની થાપણો જપ્ત કરી. એકંદરે, 7,190 ઉમેદવારોની ડિપોઝિટ જપ્ત કરવામાં આવી હતી, જે 2019 માં 6,923 કરતાં વધુ છે.

અગાઉ ચૂંટણી પંચ પર માહિતી છુપાવવાનો આરોપ લાગ્યો હતો. પરંતુ હવે આટલો મોટો ડેટાસેટ જાહેર કરીને ચૂંટણી પંચે પારદર્શિતા તરફ મોટું પગલું ભર્યું છે. આ ડેટાસેટ ચૂંટણીને સમજવા અને તેનું વિશ્લેષણ કરવા માટેનો ખજાનો સાબિત થશે. તેનાથી માત્ર સંશોધકોને જ નહીં પરંતુ સામાન્ય લોકોને પણ ફાયદો થશે. તેઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયાને વધુ સારી રીતે સમજી શકશે અને લોકશાહીને મજબૂત કરવામાં યોગદાન આપી શકશે. ચૂંટણી પંચે આ ડેટાસેટ દ્વારા એક દાખલો બેસાડ્યો છે.

આ પણ વાંચો: વિસાવદર વિધાનસભા સીટ છેલ્લા 1 વર્ષથી ખાલી, કોંગ્રેસે રાજ્ય ચૂંટણી વિભાગને લખ્યો પત્ર

આ પણ વાંચો: લોકસભા ચૂંટણી વખતે અટકેલા ફેરફારો શરૂઃ સામાન્ય વહીવટી વિભાગમાં બદલીથી ખળભળાટ

આ પણ વાંચો: લોકસભાની ચૂંટણીને લઇને ચૂંટણી કમિશને તમામ રાજ્યને આપ્યો આ આદેશ, ગુજરાતના આ વિભાગમાં થશે મોટા ફેરફાર