Nepal News : નેપાળમાં હાલમાં રાજકીય સંકટ ચાલી રહ્યું છે, વડા પ્રધાન કેપી ઓલીને માત્ર બે દિવસમાં જ પોતાના પદ પરથીરાજીનામું આપવું પડ્યું. આ પછી, સેનાના સમર્થનથી સુશીલા કાર્કીના નેતૃત્વમાં એક વચગાળાની સરકારની રચના કરવામાં આવી. આ સમગ્ર ઘટના પાછળ અમેરિકાની ગુપ્ત દખલગીરી અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. ઘણા લોકો માને છે કે અમેરિકાની સંડોવણી સીધી રીતે જાહેર કરવામાં આવી ન હતી, પરંતુ મૌન સંમતિ અને સમર્થન ચોક્કસપણે આપવામાં આવ્યું હતું. ભૂતકાળમાં નેપાળમાં અમેરિકાની દખલગીરીની ઘણી ઘટનાઓ આ શંકાને વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે.
ધ સન્ડે ગાર્ડિયનના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે અમેરિકાએ ભૂતકાળમાં પણ પોતાના ગુપ્ત ઓપરેશન માટે નેપાળનો ઉપયોગ કર્યો છે. શીત યુદ્ધ દરમિયાન, ચીન સામેની તેની વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે, અમેરિકાએ ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવા, પ્રચાર અભિયાન ચલાવવા અને અર્ધલશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ કરવા માટે નેપાળનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ ઓપરેશન્સ 1971માં રાષ્ટ્રપતિ નિક્સનની સિક્રેટ એક્શન કમિટીના દસ્તાવેજોમાં જાહેર થયા હતા. આ યુએસ પ્રવૃત્તિઓનો ઉદ્દેશ્ય મુખ્યત્વે ચીન વિરોધી જૂથોને ટેકો આપવાનો હતો.
1960 ના દાયકામાં, અમેરિકાએ નેપાળમાં તિબેટી શરણાર્થીઓને સશસ્ત્ર અને તાલીમ આપીને ચીન વિરોધી મુસ્તાંગ ગેરિલા ફોર્સની રચના કરી. આ ફોર્સના સભ્યોએ પાછળથી ‘શેડો સર્કસ: ધ સીઆઈએ ઇન તિબેટ’ નામની ફિલ્મમાં ખુલાસો કર્યો કે અમેરિકાએ તેમને કેવી રીતે સશસ્ત્ર અને તાલીમ આપી હતી. પરંતુ જેમ જેમ અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો સુધરવા લાગ્યા, તેમ તેમ અમેરિકાએ આ ફોર્સને ટેકો આપવાનું બંધ કરી દીધું, જેના કારણે નેપાળ માટે રાજદ્વારી પરિણામો આવ્યા.
2001 માં અમેરિકા પર 9/11 ના હુમલા પછી, અમેરિકાએ આતંકવાદ સામેના યુદ્ધના આડમાં નેપાળમાં પોતાની લશ્કરી હાજરી વધારી. અમેરિકન સરકારે નેપાળમાં માઓવાદી બળવાખોરોને આતંકવાદી જાહેર કર્યા અને કાઠમંડુને ભારે લશ્કરી સહાય આપવાનું શરૂ કર્યું. હજારો M-16 રાઇફલ્સ નેપાળ મોકલવામાં આવી, અને અમેરિકન દૂતાવાસમાં સંરક્ષણ સહયોગ કાર્યાલય પણ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું. 2005 સુધીમાં, અમેરિકાની મદદથી રોયલ નેપાળ આર્મીનું કદ બમણું થઈ ગયું.
કેપી ઓલીની સરકારના અચાનક પતન પછી, અમેરિકાની સંડોવણી અંગે અટકળો તેજ થઈ ગઈ છે. ઘણા વરિષ્ઠ પત્રકારો, પોલીસ અધિકારીઓ અને સૈન્યના લોકો માને છે કે આટલું મોટું આંદોલન કોઈપણ બાહ્ય શક્તિની મદદ વિના શક્ય નહોતું. ખાસ વાત એ છે કે આ આંદોલનમાં કોઈ મોટો નેપાળી રાજકીય ચહેરો આગળ આવ્યો ન હતો, જેનાથી આ શંકા વધુ ઘેરી બની. એક વરિષ્ઠ પત્રકારે કહ્યું કે અમેરિકા હંમેશા કાઠમંડુમાં ગુપ્ત રીતે કામ કરવાનું પસંદ કરે છે, તેથી આ વખતે પણ કંઈક આવું જ બન્યું હશે.
એક નેપાળી અધિકારીએ એમ પણ કહ્યું કે જો નવું શાસન પરવાનગી આપશે, તો તેઓ આ ષડયંત્ર પાછળ વિદેશી દળોનો હાથ હોવાના પુરાવા એકત્રિત કરશે. ઘણા માને છે કે આ સમગ્ર વ્યૂહરચના અમેરિકા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી, જેમ કે તે 1960 અને 70 ના દાયકામાં બન્યું હતું.
હજુ પણ પુરાવાનો અભાવ છે, પરંતુ ઐતિહાસિક ઉદાહરણો અને તાજેતરની ઘટનાઓ જોતાં એવું લાગે છે કે અમેરિકાએ કાઠમંડુમાં સત્તા પરિવર્તનની ચાવી ફેરવી દીધી છે. નેપાળમાં આ રાજકીય કટોકટીએ નવા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે, જેના જવાબો ભવિષ્યમાં જ મળશે. હાલમાં, આ સમગ્ર ઘટના પાછળ અમેરિકાની ગુપ્ત ભૂમિકા હોઈ શકે છે તે માનવું મુશ્કેલ નથી.
આ પણ વાંચો:નેપાળની ઘટના બાબતે પ્રવકતા મંત્રીનું નિવેદન, ફસાયેલ ગુજરાતીઓ માટે થઇ રહ્યા છે તમામ પ્રયાસ
આ પણ વાંચો:કાઠમંડુ એરપોર્ટ પર ફસાયા ગુજરાતી યાત્રાળુઓ, નેપાળમાં વિરોધ પ્રદર્શનને કારણે ફ્લાઇટ રદ
આ પણ વાંચો:AMC અધિકારી વિરુદ્ધ ACBની મોટી કાર્યવાહી: રૂ.67 લાખની અપ્રમાણસર સંપત્તિનો કેસ
