New Delhi News : ભારત માટે હાલની સૌથી મોટી ઊર્જા ચિંતા તેલ નહીં પરંતુ ગેસ (Gas) સપ્લાય બની રહી છે. વૈશ્વિક બજારમાં તણાવ ઘટવા છતાં નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો ઝડપથી સામાન્ય થઈ શકે છે, પરંતુ ગેસ સપ્લાય ચેઇનને સંપૂર્ણ રીતે સ્થિર થવામાં વધુ સમય લાગી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતે તેના LNG અને LPG સોર્સિંગમાં મોટા પાયે વૈવિધ્યકરણ શરૂ કર્યું છે. પરંપરાગત સપ્લાયર્સ ઉપરાંત હવે અમેરિકા, કેનેડા, બ્રાઝિલ, મોઝામ્બિક અને અલ્જેરિયા જેવા દેશોમાંથી પણ ગેસ (Gas)આયાત વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. સરકારનું માનવું છે કે કોઈ એક પ્રદેશ અથવા દેશ પર વધારે નિર્ભરતા ઊર્જા સુરક્ષા માટે જોખમી બની શકે છે.
વિશ્વ બજારમાં ગેસ (Gas)ક્ષેત્રની સમસ્યા માત્ર પરિવહન સુધી મર્યાદિત નથી. ગેસ સપ્લાય ઉત્પાદન ક્ષમતા, LNG ટર્મિનલ્સ અને લાંબા ગાળાના કરારો પર પણ આધારિત છે. ખાસ કરીને કતાર જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશોમાં ઉત્પાદન પર અસર થાય તો વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને સીધી અસર થઈ શકે છે.
બીજી તરફ, ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil)બજાર વધુ લવચીક માનવામાં આવે છે. હાલના કાર્ગો, વૈકલ્પિક શિપિંગ રૂટ્સ અને સ્ટોરેજ સુવિધાઓને કારણે તેલનો પુરવઠો તુલનાત્મક રીતે ઝડપથી પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે છે. તાજેતરમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ પણ સંઘર્ષ પૂર્વેના સ્તર નજીક પહોંચ્યા છે, જે બજારમાં સ્થિરતાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે.
ભારત માટે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ (Crude Oil) હજુ પણ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સપ્લાયર છે. જૂન મહિનામાં રશિયાથી ભારતની આયાત લગભગ 2.7 મિલિયન બેરલ પ્રતિદિનના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી હતી. જોકે નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઊર્જા સુરક્ષા માટે માત્ર એક જ દેશ પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી. તેથી અમેરિકા, બ્રાઝિલ, વેનેઝુએલા, પશ્ચિમ આફ્રિકા અને ગલ્ફ દેશો સાથેના વેપાર સંબંધો જાળવવા જરૂરી રહેશે.
ભારતમાં ક્રૂડ ઓઇલની માંગ સતત વધી રહી છે અને હાલમાં તે લગભગ 5 મિલિયન બેરલ પ્રતિદિન સુધી પહોંચી ગઈ છે. વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે ભારતે તેના આયાત સ્ત્રોતોનું વિસ્તરણ કરવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ભારતની ઊર્જા નીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એક નિર્ભરતાને બીજી નિર્ભરતા સાથે બદલવાનો નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા વચ્ચે પુરવઠાની સુગમતા અને સુરક્ષા વધારવાનો હોવો જોઈએ. LNG અને ક્રૂડ ઓઇલ બંને ક્ષેત્રોમાં વૈવિધ્યકરણની આ વ્યૂહરચના આગામી વર્ષોમાં ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાનો મહત્વપૂર્ણ આધાર બનશે.
