Delhi News: OBC Creamy Layer ના નિયમોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય બાદ કેન્દ્ર સરકાર સામે નવી મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે. ખાસ કરીને આ નિર્ણય નવી ભરતી માટે લાગુ પડશે કે અગાઉ થઈ ચૂકેલી ભરતી પર પણ તેની અસર થશે, તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા નથી. આ સ્થિતિને કારણે IAS સહિતની સિવિલ સર્વિસની તાલીમ અને સર્વિસ એલોકેશનની પ્રક્રિયા પર પણ અસર પડી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
IAS ની ફાઉન્ડેશન ટ્રેનિંગ ઓગસ્ટના ત્રીજા અઠવાડિયાથી શરૂ થવાની હતી, પરંતુ હવે લગભગ બે મહિનાથી આ પ્રક્રિયા અટકી છે. આ સમગ્ર મામલે કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ એટલે કે DoPT એ રવિવારે સાંજે એક નોટ જાહેર કરી છે.
કેન્દ્ર સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે શું સ્પષ્ટતા માગી રહી છે?
DoPTના જણાવ્યા અનુસાર સરકાર ઇચ્છે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ પોતાના અગાઉના નિર્ણયને લાગુ કરવાની રીત અંગે સ્પષ્ટતા કરે. ખાસ કરીને OBC Creamy Layer ના નિયમો જૂની ભરતી પર લાગુ પડશે કે માત્ર નવી ભરતી પર, તે મુદ્દો મહત્વનો બન્યો છે.
વિભાગે સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષાના છેલ્લા 14 વર્ષના ઉમેદવારોના આંકડા એકત્રિત કર્યા છે. આ આંકડાઓના આધારે નિર્ણયની સંભવિત અસર અને વિવિધ પાસાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
કેન્દ્ર સરકારે 24 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી હતી. ત્યારબાદ 24 સપ્ટેમ્બરે સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો. જોકે, હજુ સુધી તેનો અંતિમ નિર્ણય જાહેર થયો નથી.
11 માર્ચના ચુકાદામાં સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું હતું?
સુપ્રીમ કોર્ટે 11 માર્ચે OBC અનામતમાં ક્રીમી લેયર નક્કી કરવા અંગે મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો હતો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે માત્ર માતા-પિતાની આવકના આધારે કોઈ વ્યક્તિને OBC ક્રીમી લેયરમાં મૂકી શકાય નહીં.
માતા-પિતા અથવા વાલીના સરકારી હોદ્દા, સામાજિક સ્થિતિ અને અન્ય સંબંધિત પરિબળોને પણ ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી હોવાનું કોર્ટે જણાવ્યું હતું.
કોર્ટે એ પણ કહ્યું હતું કે સરકારી કર્મચારીઓનાં બાળકો અને ખાનગી અથવા PSU કર્મચારીઓનાં બાળકો માટે અલગ માપદંડ રાખવામાં આવે તો તે અયોગ્ય ભેદભાવ બની શકે છે.
જસ્ટિસ પી.એસ. નરસિંહા અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે આ ચુકાદો આપ્યો હતો. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારની અપીલ ફગાવીને દિલ્હી, મદ્રાસ અને કેરળ હાઈકોર્ટના ચુકાદાઓને યોગ્ય ઠેરવ્યા હતા.
UPSC ઉમેદવારોને કેમ મળી મોટી રાહત?
આ ચુકાદાથી એવા UPSC ઉમેદવારોને રાહત મળી હતી, જેમણે સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષા પાસ કરી હોવા છતાં તેમને સરકારી નોકરી મળી નહોતી.
આ ઉમેદવારોના માતા-પિતાના પગારને આધાર બનાવી તેમને OBC ક્રીમી લેયર કેટેગરીમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા. પરિણામે તેઓ અનામતના લાભથી બહાર થઈ ગયા હતા.
સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આવા ઉમેદવારોને અનામતમાંથી બહાર કરવા માટે માત્ર આવકને આધાર બનાવવાનો માપદંડ યોગ્ય નથી.
જૂની ભરતી પર નિર્ણય લાગુ થશે તો શું થશે?
સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જો આ નિર્ણય અગાઉની ભરતીઓ પર પણ લાગુ કરવામાં આવે તો તેની અસર કેટલી મોટી હશે?
જો છેલ્લા 10થી 14 વર્ષ દરમિયાન OBC ઉમેદવારોને ક્રીમી લેયરના નિયમોને કારણે અનામતનો લાભ આપવામાં આવ્યો ન હોય અને હવે તેમને ફરીથી તેનો લાભ મળે, તો તેઓ પોતાની રેન્ક, સર્વિસ અથવા કેડરમાં ફેરફારની માંગ કરી શકે છે.
આમાં IAS, IPS અને IRS જેવી મહત્વપૂર્ણ સેવાઓનો પણ સમાવેશ થઈ શકે છે.
IAS ટ્રેનિંગ અને સર્વિસ એલોકેશન પર અસર
આ ગૂંચવણની સીધી અસર સિવિલ સર્વિસના નવા અધિકારીઓ પર પડી રહી છે. સર્વિસ એલોકેશન અને ફાઉન્ડેશન ટ્રેનિંગ જેવી પ્રક્રિયાઓ હાલમાં અટકેલી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
ખાસ કરીને IASની ફાઉન્ડેશન ટ્રેનિંગ ઓગસ્ટના ત્રીજા અઠવાડિયાથી શરૂ થવાની હતી. પરંતુ OBC ક્રીમી લેયર અંગે નિર્ણયની અસર સ્પષ્ટ ન હોવાથી પ્રક્રિયામાં વિલંબ થયો છે.
આ કારણે નવા પસંદ થયેલા અધિકારીઓને તેમની સેવા અને કેડર અંગે પણ અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
પહેલેથી નોકરી કરતા અધિકારીઓની સિનિયોરિટી પર પણ અસર?
જો જૂના ઉમેદવારોને ભૂતકાળની કોઈ તારીખથી ફરીથી પસંદગી અથવા સિનિયોરિટીનો લાભ મળે, તો તેની અસર પહેલેથી સરકારી સેવામાં રહેલા અધિકારીઓ પર પણ પડી શકે છે.
છેલ્લા એક દાયકાથી વધુ સમયથી સેવા આપી રહેલા અધિકારીઓની સિનિયોરિટી, કેડર અને સેવા સંબંધિત શરતોમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.
આ કારણે કેન્દ્ર સરકાર માટે આ માત્ર નવી ભરતીનો મુદ્દો નથી, પરંતુ પહેલેથી સરકારી સેવામાં રહેલા હજારો અધિકારીઓ સાથે જોડાયેલો સંવેદનશીલ વહીવટી મુદ્દો પણ બની શકે છે.
અસર માત્ર UPSC સુધી મર્યાદિત નહીં રહે
OBC Creamy Layer અંગેના નિયમોની અસર માત્ર UPSC ભરતી પૂરતી મર્યાદિત રહેવાની શક્યતા નથી.
જો જૂની ભરતી પર પણ આ નિયમો લાગુ કરવામાં આવે તો SSC, રેલવે ભરતી બોર્ડ અને બેંકિંગ ક્ષેત્રની જૂની તથા વર્તમાન ભરતી પ્રક્રિયાઓ પર પણ તેની અસર થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીઓ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં થયેલા અગાઉના OBC પ્રવેશો અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
IIT, IIM, AIIMS અને NIT જેવી સંસ્થાઓમાં અગાઉ જેમને માતા-પિતાની આવકના આધારે ક્રીમી લેયર માનીને અનામતનો લાભ ન મળ્યો હોય, તેઓ પણ પોતાના કેસની ફરી તપાસની માંગ કરી શકે છે.
હવે સુપ્રીમ કોર્ટના સ્પષ્ટ નિર્ણયની રાહ
હાલ સમગ્ર મામલામાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ સવાલ એ છે કે 11 માર્ચના ચુકાદાનો વ્યાપ કેટલો રહેશે. શું તેનો અમલ માત્ર નવી ભરતી સુધી મર્યાદિત રહેશે કે પછી જૂની ભરતી, સેવા ફાળવણી, સિનિયોરિટી અને અગાઉના પ્રવેશો સુધી પણ તેની અસર જશે?
કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટ પાસે આ અંગે સ્પષ્ટતા માગી છે. કોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય આવ્યા બાદ જ IAS સહિતની અન્ય ભરતી અને તાલીમ પ્રક્રિયા અંગેની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
હાલ માટે OBC Creamy Layer નો મુદ્દો માત્ર અનામતની નીતિ પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી, પરંતુ ભરતી, સર્વિસ એલોકેશન, સિનિયોરિટી અને ઉચ્ચ શિક્ષણ સુધી તેની સંભવિત અસરને કારણે સમગ્ર સરકારી તંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બની ગયો છે.
