Parenting Style Summary: બદલાતા સમય સાથે માતા-પિતા અને બાળકો વચ્ચેના સંબંધોમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. આજના પેરેન્ટ્સ બાળકના ‘મિત્ર’ બનવાનું વધુ પસંદ કરે છે, જેને મનોવિજ્ઞાનની ભાષામાં ‘પરમિસિવ પેરેન્ટિંગ’ (Permissive Parenting) કહેવામાં આવે છે. આ પદ્ધતિમાં બાળકોને ભરપૂર પ્રેમ અને આઝાદી આપવામાં આવે છે, પરંતુ નિયમો અને શિસ્તનો અભાવ હોય છે. શરૂઆતમાં આ રીત સારી લાગે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે બાળકના વ્યક્તિત્વને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
Permissive Parenting શું છે?
આ એક એવી શૈલી છે જેમાં માતા-પિતા બાળકની દરેક ઈચ્છા પૂરી કરે છે અને તેમને ક્યારેય ‘ના’ કહેતા નથી. અહીં બાળક પર કોઈ પ્રકારની મર્યાદા (Boundaries) સેટ કરવામાં આવતી નથી, જેથી બાળકને ખરાબ ન લાગે. પેરેન્ટ્સ અહીં શિસ્ત જાળવવાને બદલે બાળકની ખુશીને વધુ મહત્વ આપે છે.
Parenting ના ફાયદા અને ગેરફાયદા:
ફાયદા (Pros):
આત્મવિશ્વાસમાં વધારો: બાળકો પોતાની લાગણીઓ અને વિચારો મુક્તપણે રજૂ કરી શકે છે, જેનાથી તેમનો કોન્ફિડન્સ વધે છે.
મજબૂત બોન્ડિંગ: બાળકો માતા-પિતા સાથે ખૂબ જ કમ્ફર્ટેબલ હોય છે અને દરેક વાત શેર કરે છે.
ક્રિએટિવિટી: કોઈ બંધન ન હોવાને કારણે બાળકો નવી વસ્તુઓ એક્સપ્લોર કરવામાં ડરતા નથી.
ગેરફાયદા (Cons):
શિસ્તનો અભાવ: આવા બાળકો નિયમોનું પાલન કરતા શીખતા નથી અને આગળ જતાં જીદ્દી બની જાય છે.
ધૈર્યની કમી: દરેક વસ્તુ તરત મળી જતી હોવાથી બાળકોમાં ધીરજ રહેતી નથી અને તેઓ વસ્તુઓની કદર કરવાનું ભૂલી જાય છે.
જવાબદારીથી દૂર ભાગવું: હોમવર્ક કે ઘરના કામોમાં તેમને કોઈ રસ રહેતો નથી, તેઓ જવાબદારી લેતા ડરે છે.
ઉછેરની સાચી રીત કઈ હોવી જોઈએ? (The Balanced Way)
કોઈપણ પેરેન્ટિંગ સ્ટાઈલ સંપૂર્ણ સાચી કે ખોટી હોતી નથી, તેમાં ‘બેલેન્સ’ હોવું જરૂરી છે:
ટીવી જોવા કે ગેમ રમવા માટે ચોક્કસ સમય નક્કી કરો. પહેલા કામ અને પછી મનોરંજન – તેવો નિયમ રાખો.
બાળકની દરેક જીદ પૂરી કરવી જરૂરી નથી. ક્યારેક ‘ના’ કહેવું તેમના ભવિષ્ય માટે સારું છે.
જો બાળક હોમવર્ક ન કરે તો તેને સજા આપવાને બદલે સમજાવો કે તેની શું અસરો થશે.
બાળકની વાત જરૂર સાંભળો, પણ તેને સાચું-ખોટું સમજાવવાની સત્તા તમારી પાસે હોવી જોઈએ.
