New Delhi News : કેન્દ્ર સરકારે આબોહવા કાર્યકર્તા અને શિક્ષણ સુધારક Sonam Wangchukની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદા (NSA) હેઠળ કરવામાં આવેલી અટકાયત રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. લદ્દાખમાં શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે આ પગલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.

આ નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટમાં સોનમ વાંગચુક(Sonam Wangchuk)ની પત્ની ગીતાંજલિ જે. એંગ્મોએ NSA હેઠળ થયેલી અટકાયતને પડકારતી અરજીની સુનાવણી મુલતવી રાખ્યા પછી લેવામાં આવ્યો છે. ન્યાયાધીશ અરવિંદ કુમાર અને પી.બી. વરાલેની બેન્ચ આ કેસની આગળની સુનાવણી 17 માર્ચે કરશે.

શરૂઆત: શિક્ષણ સુધારક તરીકેનું કાર્ય

1966માં લેહ જિલ્લાના એક દૂરના ગામમાં જન્મેલા સોનમ વાંગચુક(Sonam Wangchuk)ના બાળપણના શૈક્ષણિક અનુભવોએ તેમના વિચારોને ઘડ્યા. તેઓ મિકેનિકલ એન્જિનિયર હતા, પરંતુ બાદમાં શિક્ષણ સુધારક બન્યા.

તેમણે લદ્દાખમાં પ્રથમ વૈકલ્પિક શાળા સ્થાપી –
Students’ Educational and Cultural Movement of Ladakh (SECMOL).

1994માં તેમણે સરકારી શિક્ષણ પ્રણાલી સુધારવા માટે “ઓપરેશન ન્યૂ હોપ” શરૂ કરવામાં સરકારને મદદ કરી. આ પહેલથી તેઓ લદ્દાખ અને જમ્મુ-કાશ્મીર વહીવટીતંત્ર સાથે નજીકથી જોડાયા.

2005માં તેમને ભારત સરકારના માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલયમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ માટેની રાષ્ટ્રીય ગવર્નિંગ કાઉન્સિલમાં સભ્ય તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી.

નવીનતા: આઇસ સ્તૂપ અને ગ્રીન કેમ્પસ

વાંગચુકનું ધ્યાન લદ્દાખના નાજુક પર્યાવરણની સમસ્યાઓના વ્યવહારુ ઉકેલ શોધવા પર હતું.

2013માં તેમણે “આઇસ સ્તૂપ” નામની કૃત્રિમ હિમનદીની રચના કરી.
આ પ્રોજેક્ટનો હેતુ શિયાળામાં પાણી સંગ્રહિત કરીને ઉનાળામાં પાણીની અછત દૂર કરવાનો હતો.

તેમની સંસ્થા SECMOLનું કેમ્પસ સંપૂર્ણપણે સૌર ઉર્જા પર ચાલતું ગ્રીન કેમ્પસ છે.

આ કાર્ય બદલ તેમને 2018માં
Ramon Magsaysay Award મળ્યો.

રાજકીય મુદ્દાઓ સાથે જોડાણ

5 ઓગસ્ટ 2019ના રોજ જ્યારે ભારત સરકારે
Revocation of Article 370 દ્વારા જમ્મુ-કાશ્મીરનો વિશેષ દરજ્જો રદ કરીને રાજ્યને બે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં વહેંચ્યું –

• Jammu and Kashmir

• Ladakh

ત્યારે લેહના ઘણા લોકોની જેમ વાંગચુકે પણ આ નિર્ણયનું સ્વાગત કર્યું અને વડાપ્રધાન Narendra Modiનો આભાર માન્યો.

ગાલવાન અથડામણ પછીની પહેલ

2020માંGalwan Valleyમાં ભારત અને ચીનના સૈનિકો વચ્ચે અથડામણ થઈ.તે સમયે વાંગચુકે લોકોને “વોલેટ પાવર”નો ઉપયોગ કરીને ચીની ઉત્પાદનોનો બહિષ્કાર કરવા અપીલ કરી.પછી તેમણે ભારતીય સૈનિકો માટે સૌર તંબુ ડિઝાઇન કર્યા.

સોનમ વાંગચુક (Sonam Wangchuk)ની લદ્દાખને બંધારણીય સુરક્ષા આપવાની માંગણી

2023માં સોનમ વાંગચુકે (Sonam Wangchuk)ખારદુંગ લા ખાતે “ક્લાઇમેટ ઉપવાસ” શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી.
આ ઉપવાસનો હેતુ:

• લદ્દાખના નાજુક ઇકોસિસ્ટમ પર આબોહવા પરિવર્તનની અસર દર્શાવવી

• લદ્દાખને બંધારણીય સુરક્ષા આપવાની માંગણી કરવી

સરકારે તેમને ઉપવાસ કરવાની મંજૂરી ન આપી અને તેમને નજરકેદ કરવામાં આવ્યા.

આમરણ ઉપવાસ અને વિવાદ

એક વર્ષ પછી તેમણે ફરીથી આમરણ ઉપવાસની જાહેરાત કરી.

આ વખતે તેમની મુખ્ય માંગણીઓ હતી:

• લદ્દાખ માટે બંધારણીય સુરક્ષા

• ઔદ્યોગિક ખાણકામથી લદ્દાખના પર્યાવરણનું રક્ષણ

આ માંગણીઓથી તેમનો કેન્દ્ર સરકાર સાથે સીધો ટકરાવ થયો.

સરકારે:

• તેમની સંસ્થા
  Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh
  ને ફાળવેલી જમીન રદ કરી

• તેમની સામે CBI તપાસ શરૂ કરી

હિંસા અને અટકાયત

ઉપવાસ દરમિયાન કેટલાક યુવાનો હિંસક બન્યા. પોલીસ ગોળીબારમાં ચાર વિરોધીઓના મોત થયા.

સરકારે સોનમ વાંગચુક (Sonam Wangchuk)પર યુવાનોને ઉશ્કેરવાનો આરોપ લગાવ્યો અને તેમની સંસ્થાનું FCRA લાઇસન્સ રદ કર્યું.

આ ઘટનાઓ બાદ સપ્ટેમ્બર 2025માં તેમને
National Security Act હેઠળ અટકાયત કરવામાં આવી અને
Jodhpur Central Jailમાં રાખવામાં આવ્યા.

170 દિવસ પછી મુક્તિ

કેન્દ્ર સરકારે હવે તેમની અટકાયત રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. લગભગ 170 દિવસ પછી સોનમ વાંગચુક(Sonam Wangchuk) જેલમાંથી મુક્ત થશે.

આ નિર્ણય લદ્દાખમાં તણાવ ઘટાડવા અને શાંતિ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.