Strait of Hormuz: ઈરાન અને અમેરિકા (Iran and America) વચ્ચે બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને ઓછો કરવા માટે એક કામચલાઉ કરાર પર વાતચીત ચાલી રહી છે. અમેરિકન અખબાર ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, બંને પક્ષો એક પ્રારંભિક માળખા પર ચર્ચા કરી રહ્યા છે જે 30 દિવસ માટે લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરી શકે છે અને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગોમાંથી એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz )ને વાણિજ્યિક જહાજો માટે ફરીથી ખોલી શકે છે.
હુમલા 30 દિવસ સુધી બંધ થઈ શકે છે
ત્રણ વરિષ્ઠ ઈરાની અધિકારીઓને ટાંકીને અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ દરખાસ્ત હાલમાં એક પાનાના ડ્રાફ્ટ તરીકે તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. તેનો હેતુ બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને સંઘર્ષને અસ્થાયી રૂપે ઓછો કરવાનો છે જેથી વધુ કાયમી અને વ્યાપક કરાર પર વાટાઘાટો ચાલુ રહી શકે. પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ, ઈરાન અને અમેરિકા 30 દિવસ માટે લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ કરશે. આ સમય દરમિયાન, બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ વ્યાપક કરાર માટે વાટાઘાટો ચાલુ રાખશે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ડ્રાફ્ટની ભાષા અને શરતો અંગે ચર્ચા હજુ પણ ચાલુ છે.
પરમાણુ કાર્યક્રમ સૌથી મોટો મુદ્દો છે.
અહેવાલો અનુસાર, વાટાઘાટોમાં સૌથી મોટો વિવાદ ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ રહ્યો છે. અમેરિકા ઇચ્છે છે કે ઈરાન પહેલા તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને તેના અત્યંત સમૃદ્ધ યુરેનિયમના ભંડાર વિશે ખાતરી આપે. ઈરાની અધિકારીઓનો દાવો છે કે અમેરિકા (America) ઇચ્છે છે કે ઈરાન તેના સમૃદ્ધ યુરેનિયમનો સંપૂર્ણ ભંડાર અમેરિકાને સોંપે, તેની ત્રણ પરમાણુ સુવિધાઓ બંધ કરે અને આગામી 20 વર્ષ માટે યુરેનિયમ સંવર્ધન પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરે.
ઈરાને વૈકલ્પિક પ્રસ્તાવ આપ્યો છે
અમેરિકાની આ માંગના જવાબમાં, ઈરાને એક અલગ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. ઈરાની અધિકારીઓના મતે, તેહરાન તેના કેટલાક યુરેનિયમને નીચલા સ્તર સુધી સમૃદ્ધ કરવા અને બાકીની રકમ ત્રીજા દેશ, સંભવતઃ રશિયાને સોંપવા તૈયાર છે. ઈરાને 10 થી 15 વર્ષ માટે યુરેનિયમ સંવર્ધન સ્થગિત કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. જોકે, તેના ત્રણ પરમાણુ સુવિધાઓના ભવિષ્ય અંગે હજુ સુધી કોઈ કરાર થયો નથી.
Strait of Hormuz ખોલવા અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે.
ઈરાની અધિકારીઓના મતે, પ્રસ્તાવિત વચગાળાના કરારમાં ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે:
1. ઈરાની જહાજો અને બંદરો પરનો યુએસ પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો
2. વાણિજ્યિક જહાજો માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz ) ફરીથી ખોલવું
3. બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધવિરામ લાગુ કરીને લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ બંધ કરવી
હોર્મુઝ (Strait of Hormuz)ની સામુદ્રધુની વૈશ્વિક તેલ વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ત્યાં કોઈપણ તણાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર અને તેલ પુરવઠાને અસર કરી શકે છે.
30 દિવસમાં મુખ્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે
અહેવાલ મુજબ, આગામી 30 દિવસમાં કેટલાક મુખ્ય અને સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે. આમાં ઈરાન પરના આર્થિક પ્રતિબંધોમાંથી રાહત, પરમાણુ કાર્યક્રમનું લાંબા ગાળાનું ભવિષ્ય અને વિદેશમાં સ્થિર ઈરાની સંપત્તિઓને મુક્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ઈરાની અધિકારીઓએ એમ પણ કહ્યું કે તેહરાન પરમાણુ શસ્ત્રો ન વિકસાવવા અને યુરેનિયમ સંવર્ધન બંધ કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ થવા માટે તૈયાર છે. જો કે, આ મોરેટોરિયમની અવધિ અને શરતો હજુ પણ બંને પક્ષો વચ્ચે વાટાઘાટો હેઠળ છે.
આ પણ વાંચો:હોર્મુઝની ખાડી ખૂલી ગઈઃ અમેરિકા-ઇરાન થયા સંમત
આ પણ વાંચો:હોર્મુઝમાં ઈરાનની ‘ટોલ વસૂલાત’ સામે અમેરિકાની યુદ્ધની તૈયારી, ઓઈલ-ગેસના ભાવમાં ભડકો થવાની આશંકા
