National News : બ્રેકઅપ બાદ દુષ્કર્મના આરોપો લગાવવાના કિસ્સાઓ વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court)મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બે પુખ્ત વયના લોકો વચ્ચે પરસ્પર પ્રેમ અને સંમતિથી બંધાયેલા સંબંધમાં થયેલા શારીરિક સંબંધોને માત્ર બ્રેકઅપ થઈ જવાના કારણે દુષ્કર્મ ગણાવી શકાય નહીં. આ સાથે કોર્ટે સવાલ કર્યો હતો કે શું પુરુષોને સંબંધમાંથી બહાર નીકળવાનો એટલે કે બ્રેકઅપ (Breakup)કરવાનો અધિકાર નથી?
જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે લગ્નના ખોટા વાયદા (False Promise of Marriage)કરીને દુષ્કર્મ કરવાના આરોપ સાથે જોડાયેલા એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન આ અવલોકન કર્યું હતું. કોર્ટે આરોપીને રાહત આપતાં કહ્યું કે કાયદાનો હેતુ પરસ્પર સંમતિથી બનેલા સંબંધો તૂટી ગયા બાદ તેને આપમેળે ફોજદારી ગુનામાં ફેરવવાનો નથી.
બ્રેકઅપ બાદ જૂના સંબંધોને ગુનાનું સ્વરૂપ ન આપી શકાય
સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court)નોંધ્યું કે તાજેતરના સમયમાં એવા કિસ્સાઓ સામે આવી રહ્યા છે, જેમાં પ્રેમસંબંધ દરમિયાન બંને પક્ષોની સંમતિથી બનેલા શારીરિક સંબંધોનો સંબંધ તૂટી ગયા બાદ ફરીથી અલગ રીતે અર્થઘટન કરવામાં આવે છે. કેટલીકવાર આવા સંબંધોને પાછળથી યૌન હિંસા અથવા દુષ્કર્મ (Rape Allegations)તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે.
કોર્ટે કહ્યું કે શરૂઆતથી જ ખોટી માહિતી, છેતરપિંડી અથવા લગ્નના ખોટા વાયદા (False Promise of Marriage)કરીને સંમતિ મેળવવામાં આવી હોય તો તે અલગ બાબત છે. પરંતુ સંબંધ પૂરો થયા પછી કોઈ વ્યક્તિને પોતાના અગાઉના નિર્ણય અંગે પસ્તાવો થાય, તો માત્ર તેના આધારે પહેલાથી સંમતિથી બંધાયેલા સંબંધને ગુનો ગણાવી શકાય નહીં.
શું પુરુષોને બ્રેકઅપ કરવાનો અધિકાર નથી?
સુનાવણી દરમિયાન બેન્ચે મહત્વનો સવાલ ઉઠાવ્યો કે જો કોઈ પુરુષ સંબંધ પૂરો કરવાનો નિર્ણય લે તો શું તેને છેતરપિંડી ગણાવી શકાય? શું પુરુષને પોતાની મરજીથી સંબંધમાંથી બહાર નીકળવાનો અધિકાર નથી?
કોર્ટે કહ્યું કે જો બ્રેકઅપ Breakup)બાદ દુષ્કર્મના કેસમાં ફસાઈ જવાનો ડર રહે, તો કોઈ વ્યક્તિ માત્ર કાયદાકીય કાર્યવાહીના ભયથી સંબંધમાં રહેવા મજબૂર થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિ વ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને વ્યક્તિગત નિર્ણય લેવાના અધિકારને અસર કરી શકે છે.
બેન્ચના મતે, સંબંધનો અંત આવવો અને શરૂઆતથી જ ખોટા વાયદા કરીને શારીરિક સંબંધ બાંધવો એ બંને અલગ પરિસ્થિતિઓ છે. બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે.
દરેક નિષ્ફળ પ્રેમસંબંધને ફોજદારી કેસ ન બનાવી શકાય
સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court)કહ્યું કે દુષ્કર્મ ગંભીર ગુનો છે અને તેનો ઉપયોગ વાસ્તવિક યૌન હિંસા, બળજબરી અથવા છેતરપિંડીથી મેળવેલી સંમતિના કિસ્સાઓમાં થવો જોઈએ. દરેક નિષ્ફળ પ્રેમસંબંધને દુષ્કર્મના કેસમાં ફેરવી દેવાથી આ ગંભીર ગુનાની કાયદાકીય ગંભીરતા પર અસર થઈ શકે છે.
અદાલતે એ પણ નોંધ્યું કે સંબંધ તૂટ્યા બાદ ઊભા થતા વિવાદોનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે શરૂઆતથી સંબંધ કેવી રીતે બંધાયો હતો, સંમતિ કયા સંજોગોમાં આપવામાં આવી હતી અને કોઈ છેતરપિંડી થઈ હતી કે નહીં તે જોવું જરૂરી છે.
મહિલાઓની ગરિમા અને યૌન હિંસાના કેસોની ગંભીરતા પણ મહત્વપૂર્ણ
સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલાઓના અધિકારો અને ગરિમા અંગે પણ સ્પષ્ટ વલણ રજૂ કર્યું હતું. અદાલતે કહ્યું કે દુષ્કર્મ મહિલાની શારીરિક સ્વાયત્તતા અને ગરિમા પર ગંભીર હુમલો છે.
કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે આજે પણ અનેક મહિલાઓ સામાજિક પ્રતિષ્ઠા અને પરિવારની બદનામીના ડરથી યૌન હિંસાની ફરિયાદ નોંધાવતી નથી. તેથી જ્યાં ખરેખર યૌન હિંસા, બળજબરી કે છેતરપિંડીના પુરાવા હોય ત્યાં આવા કેસોની ગંભીરતાથી તપાસ થવી જોઈએ.
આમ, સુપ્રીમ કોર્ટે એક તરફ વાસ્તવિક યૌન અપરાધો સામે કડક કાર્યવાહીનું મહત્ત્વ સમજાવ્યું છે, તો બીજી તરફ માત્ર સંબંધ તૂટી જવાના કારણે સંમતિથી બનેલા શારીરિક સંબંધોને દુષ્કર્મ ગણાવવાના અભિગમ અંગે સાવચેતી રાખવા જણાવ્યું છે.
