World News: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) હાલમાં ગંભીર નાણાકીય સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. સભ્ય દેશો તરફથી સમયસર ફંડ ન મળતા સંસ્થાની કામગીરી પર દબાણ વધી રહ્યું છે. આ સ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકાએ UNના નિયમિત બજેટ માટે $725 મિલિયન ચૂકવવાની તૈયારી દર્શાવી છે. જોકે UNના જણાવ્યા અનુસાર અમેરિકા પર કુલ $4.284 અબજથી વધુની બાકી રકમ છે. એટલે પ્રસ્તાવિત $725 મિલિયનની રકમ અમેરિકાના કુલ બાકી નાણાંના 20 ટકાથી પણ ઓછી છે.
UN પર ગંભીર આર્થિક સંકટ?
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકી વિદેશ વિભાગે 4 ઓગસ્ટે કોંગ્રેસને આ ચુકવણી અંગે જાણ કરી હતી. આ રકમ UNના નિયમિત બજેટ માટે ફાળવવાની છે. જોકે અમેરિકી અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભવિષ્યમાં થનારી ચુકવણી UNમાં ખર્ચ ઘટાડવા અને સુધારા ચાલુ રાખવાની શરતો સાથે જોડાયેલી રહેશે.
અમેરિકા લાંબા સમયથી UNના ખર્ચ અને કામગીરીમાં મોટા સુધારાની માગ કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસને અનેક UN એજન્સીઓને મળતું સ્વૈચ્છિક ફંડિંગ ઘટાડ્યું છે અને કેટલીક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓમાંથી બહાર નીકળવાના પગલાં પણ લીધા છે.
અમેરિકાનું UN પર કેટલું બાકી?
UNના મે મહિનાના આંકડા પ્રમાણે અમેરિકાની કુલ બાકી રકમ $4 અબજથી વધુ હતી. તેમાં આશરે $2.04 અબજ નિયમિત બજેટ, $2.2 અબજ વર્તમાન અને અગાઉના શાંતિ અભિયાનો તથા લગભગ $44 મિલિયન UN ટ્રિબ્યુનલ્સ માટેના નાણાંનો સમાવેશ થાય છે. જોકે અમેરિકા આ સમગ્ર આંકડાને સ્વીકારતું નથી અને તેનું કહેવું છે કે તેણે કેટલીક ચુકવણીઓ કરી હોવાથી વાસ્તવિક બાકી રકમ ઓછી છે.
ફેબ્રુઆરીમાં પણ અમેરિકાએ UNને લગભગ $160 મિલિયનની આંશિક ચુકવણી કરી હતી. તે સમયે પણ અમેરિકાની કુલ બાકી રકમ $4 અબજથી વધુ હોવાનું UNએ જણાવ્યું હતું.
$725 મિલિયનથી UNને કેટલી રાહત મળશે?
UNનું 2026નું નિયમિત બજેટ લગભગ $3.45 અબજ છે. જનરલ એસેમ્બલીએ આ બજેટ મંજૂર કર્યું છે. આ પ્રમાણે $725 મિલિયન રકમ નિયમિત બજેટના આશરે 21 ટકા જેટલી થાય છે. પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે UNના એક વર્ષના પાંચમા ભાગનો ખર્ચ સરળતાથી નીકળી જશે. આ રકમ જૂના બાકી નાણાં અને તાત્કાલિક રોકડ સંકટને સંભાળવામાં મદદ કરશે.
પૂર્વ UN અધિકારી યુજિન ચેનના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ ચુકવણીથી થોડા સમય માટે કર્મચારીઓના પગાર અને સંસ્થાની કામગીરી ચાલુ રાખવામાં મદદ મળી શકે છે, પરંતુ સમગ્ર જરૂરિયાત પૂરી નહીં થાય. UNના નાણાકીય નિષ્ણાત રોની પેટ્ઝના જણાવ્યા પ્રમાણે મોટી રકમ મળવાથી તાત્કાલિક ખર્ચમાં વધુ કાપ મૂકવાની જરૂરિયાત ટાળી શકાય, પરંતુ સંસ્થા હજુ પણ ખૂબ ઓછા રિઝર્વ સાથે કામ કરશે.
માત્ર અમેરિકા જ જવાબદાર નથી
UNના નાણાકીય સંકટ માટે માત્ર અમેરિકાને જવાબદાર ગણવું યોગ્ય નથી. UNમાં કુલ 193 સભ્ય દેશો છે અને તમામ દેશો નિયમિત બજેટમાં પોતાનો ફાળો આપે છે.
18 ઓગસ્ટ સુધીમાં આશરે 129 દેશોએ 2026નું પોતાનું સંપૂર્ણ યોગદાન ચૂકવી દીધું હતું, જ્યારે ઘણા દેશોની ચુકવણી હજુ બાકી હતી. ચીન પણ આ યાદીમાં સંપૂર્ણ ચુકવણી કરનારા દેશોમાં સામેલ નહોતું. એટલે UNનું સંકટ એક તરફ અમેરિકાની મોટી બાકી રકમ અને બીજી તરફ અન્ય દેશો તરફથી ચુકવણીમાં વિલંબ—બંને સાથે જોડાયેલું છે.
UNને ખર્ચ ઘટાડવો પડ્યો
નાણાકીય દબાણ વચ્ચે UNએ UN80 Initiative હેઠળ મોટા સુધારા અને ખર્ચ ઘટાડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. 2026ના નિયમિત બજેટમાં પણ અગાઉની સરખામણીએ મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. UNએ ખર્ચ ઘટાડવા માટે મોંઘા શહેરોમાંથી 2,000થી વધુ નોકરીઓને ઓછા ખર્ચવાળા કેન્દ્રોમાં ખસેડવાની પ્રક્રિયા પણ શરૂ કરી છે.
અમેરિકી પ્રશાસનનો દાવો છે કે છેલ્લા છ મહિનામાં UNમાં થયેલા સુધારાથી લગભગ $1 અબજ જેટલો ખર્ચ ઘટાડાયો છે. વોશિંગ્ટન હવે પણ UNમાં વધુ ખર્ચ ઘટાડવા અને ચીનના વધતા પ્રભાવનો સામનો કરવા માટે સુધારાની માંગ કરી રહ્યું છે.
શું અમેરિકા UNમાં વોટિંગ અધિકાર ગુમાવી શકે?
આ સમગ્ર મામલાનો સૌથી મોટો રાજકીય મુદ્દો UNના આર્ટિકલ 19 સાથે જોડાયેલો છે. UN ચાર્ટર અનુસાર, જો કોઈ સભ્ય દેશની બાકી રકમ તેના છેલ્લા બે સંપૂર્ણ વર્ષ દરમિયાન ચૂકવવાના યોગદાન જેટલી અથવા તેનાથી વધુ થઈ જાય, તો સામાન્ય રીતે તેને જનરલ એસેમ્બલીમાં મતદાન કરવાનો અધિકાર ગુમાવવાનો ખતરો રહે છે. કેટલીક વિશેષ પરિસ્થિતિઓમાં જનરલ એસેમ્બલી મતદાનની મંજૂરી આપી શકે છે.
રોઇટર્સ સાથે વાત કરતા નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા આગળ વધુ ચુકવણી નહીં કરે તો જાન્યુઆરીમાં તેના વોટિંગ અધિકાર પર જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. એટલે $725 મિલિયનની ચુકવણી અમેરિકાને તાત્કાલિક રાહત આપી શકે છે, પરંતુ આર્ટિકલ 19નું જોખમ સંપૂર્ણપણે દૂર થતું નથી.
ટ્રમ્પના UN ભાષણ પહેલાં ચુકવણી કેમ મહત્વની?
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આગામી મહિને ન્યૂયોર્કમાં UN જનરલ એસેમ્બલીને સંબોધિત કરે તેવી અપેક્ષા છે. એક તરફ અમેરિકા UNમાં મોટા સુધારા અને ખર્ચ ઘટાડવાની માંગ કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ હવે સંસ્થાને $725 મિલિયન આપવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
આથી આ ચુકવણી માત્ર નાણાકીય સહાય નથી, પરંતુ તેની પાછળ UNમાં સુધારા, અમેરિકાના હિતો અને વૈશ્વિક રાજનીતિનો પણ મોટો મુદ્દો જોડાયેલો છે.
રાહત મળશે, પરંતુ સંકટ નહીં ટળે
અમેરિકા તરફથી $725 મિલિયનની ચુકવણી UN માટે ચોક્કસપણે તાત્કાલિક રાહત સમાન છે. તે કર્મચારીઓના પગાર અને સંસ્થાની રોજિંદી કામગીરીને થોડા સમય માટે સહારો આપી શકે છે. પરંતુ UN મુજબ અમેરિકાની કુલ બાકી રકમ $4.284 અબજથી વધુ છે અને સંસ્થા પહેલેથી જ ગંભીર રોકડ સંકટમાંથી પસાર થઈ રહી છે.
એટલે મુખ્ય સવાલ એ છે કે અમેરિકા આગળ વધુ કેટલું ચૂકવે છે અને અન્ય મોટા ફાળો આપનારા દેશો પોતાનું બાકી યોગદાન કેટલી ઝડપથી ચૂકવે છે. માત્ર $725 મિલિયનથી UNનું નાણાકીય સંકટ સમાપ્ત થવાનું નથી—તેને માત્ર થોડા સમય માટે રાહત મળવાની છે.
આ પણ વાંચો:સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં પાકિસ્તાન પર ભારી પડનાર પેટલ ગેહલોત કોણ છે? સંગીત પ્રત્યે પણ ઉત્સાહી……
આ પણ વાંચો:ભારતે ફરી એકવાર સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મંચ પર પાકિસ્તાનને આપ્યો વળતો જવાબ
