Why Planets are Round:  શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે પૃથ્વી હોય કે અન્ય કોઈ ગ્રહ, અવકાશમાં બધું ગોળ જ કેમ દેખાય છે? તે ક્યુબ કે પિરામિડ આકારના કેમ નથી હોતા? આનો સીધો જવાબ છે ‘ગુરુત્વાકર્ષણ બળ’ (Gravity). ગુરુત્વાકર્ષણ જ એ શક્તિ છે જે બ્રહ્માંડમાં દરેક મોટી વસ્તુનો આકાર નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

ગ્રેવિટી અને આકારનો સંબંધ

અમેરિકી સ્પેસ એજન્સી NASA ના જણાવ્યા અનુસાર, અવકાશમાં જ્યારે ધૂળ, ગેસ અને પથ્થરો એકઠા થાય છે, ત્યારે તેમનું પોતાનું ગુરુત્વાકર્ષણ પેદા થાય છે.

સમાન ખેંચાણ: ગુરુત્વાકર્ષણ બળ ગ્રહના કેન્દ્રમાંથી દરેક દિશામાં સમાન રીતે ખેંચાય છે. આ ખેંચાણ સાયકલના ટાયરના આરા (Spokes) જેવું હોય છે, જે કેન્દ્રથી કિનારીઓને સરખી રીતે જકડી રાખે છે.

ગોળાકાર નિર્માણ: જો કોઈ હિસ્સો બહાર નીકળેલો હોય, તો ગુરુત્વાકર્ષણ તેને અંદરની તરફ ખેંચી લે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે ગ્રહનો આકાર 3D બોલ જેવો ગોળ થઈ જાય છે.

શું બધા જ Planets સંપૂર્ણ ગોળ છે?

ના, રસપ્રદ વાત એ છે કે બધા ગ્રહ (Planets) એકદમ પરફેક્ટ ગોળ નથી હોતા. તેમાં પણ તફાવત જોવા મળે છે:

બુધ અને શુક્ર: આ ગ્રહો સૌથી વધુ ગોળ છે, લગભગ લખોટી જેવા દેખાય છે.

ગુરુ અને શનિ: આ વિશાળ વાયુ ગ્રહો છે જે પોતાની ધરી પર ખૂબ ઝડપથી ફરે છે. ઝડપી પરિભ્રમણને કારણે તેમની ભૂમધ્ય રેખા (Equator) પાસેનો ભાગ થોડો બહાર નીકળી આવે છે, જેને ‘ઇક્વેટોરિયલ બલ્જ’ કહેવાય છે.

પૃથ્વી અને મંગળ: પૃથ્વી અને મંગળ ધીરેથી ફરે છે, તેથી તેમાં આવો ઉભાર ઓછો છે. પૃથ્વીની ભૂમધ્ય રેખા ધ્રુવો કરતા માત્ર 0.3 ટકા વધુ પહોળી છે.

ઉભારના આંકડા:

શનિ: સૌથી વધુ ઉભરેલો ગ્રહ છે, તેની ભૂમધ્ય રેખા ધ્રુવો કરતા 10.7 ટકા વધુ પહોળી છે.

ગુરુ: આ ઉભાર 6.9 ટકા છે.

નેપ્ચ્યુન: 1.7 ટકા અને યુરેનસ: 2.3 ટકા ઉભાર ધરાવે છે.

આમ, ગુરુત્વાકર્ષણ અને પરિભ્રમણની ગતિ ભેગા મળીને ગ્રહોને (Planets) તેમનો વિશિષ્ટ આકાર આપે છે.

આ પણ વાંચો:  1,300 સીડીઓ અને ગાયબ થયેલી જાનની કહાની, રાજસ્થાનની આ વાવ કેમ કહેવાય છે ભૂલ-ભૂલામણી?

આ પણ વાંચો:ગાળ બોલવા પર 500 રૂપિયા દંડ, જાણો દેશના આ અનોખા ગામ વિશે