New Delhi News : કર્ણાટકના કલબુર્ગી જિલ્લાના આલંદ ખાતે આવેલી હઝરત મલિકુલ મશૈખ મકદૂમ લાડલે અંસારી દરગાહમાં પૂજા (Worship)કરવાની મંજૂરી આપતા હાઈકોર્ટના આદેશો સામે રોક લગાવવાની માંગ સાથે દાખલ રિટ અરજી સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે ફગાવી દીધી હતી. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મુદ્દે બંધારણની કલમ 32નો ઉપયોગ કરી શકાય નહીં.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી
આ અરજી દરગાહની મેનેજિંગ કમિટીના સચિવ હોવાનું જણાવતા ખલીલ અંસારી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. ન્યાયમૂર્તિ દીપાંકર દત્તા અને ન્યાયમૂર્તિ એસ.સી. શર્માની બેન્ચે મામલે સુનાવણી કરી.
વિવાદ શું છે?
અરજી મુજબ, વિવાદિત મિલકત હઝરત મર્દાન-એ-ગૈબનું દરગાહ છે, જેને 1976માં વકફ મિલકત તરીકે જાહેર કરવામાં આવી હતી. 1968માં મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલે દરગાહ પરિસરમાં મંદિર બાંધવાની મંજૂરી માટેની અરજી નકારી હતી.
દરગાહ પરિસરમાં પૂજા (Worship) કરવાની મંજૂરી માંગતી અરજીઓ હાઈકોર્ટમાં કરવામાં આવી રહી છે
છતાં, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તૃતીય પક્ષો દ્વારા મહાશિવરાત્રી જેવા પ્રસંગોએ દરગાહ પરિસરમાં પૂજા (Worship) કરવાની મંજૂરી માંગતી અરજીઓ હાઈકોર્ટમાં કરવામાં આવી રહી છે. હાઈકોર્ટે સમયાંતરે એડહોક વ્યવસ્થા હેઠળ ધાર્મિક વિધિઓ કરવાની મંજૂરી આપતા આદેશો આપ્યા હતા.
2022માં “આલંદ ચલો” નામે પદયાત્રાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેમાં મહાશિવરાત્રીના દિવસે મઝાર પર “શિવલિંગ શુદ્ધિકરણ” કરવાની વાત કરવામાં આવી હતી.
અરજદારની દલીલો
અરજદાર તરફથી વરિષ્ઠ વકીલ વિભા દત્તા માખીજાએ દલીલ કરી કે:
-
વકફ ટ્રિબ્યુનલ પહેલેથી જ મિલકતને વકફ જાહેર કરી ચૂકી છે.
-
દર વર્ષે મહાશિવરાત્રી પહેલા નવી અરજીઓ દાખલ કરીને પૂજા(Worship) માટે મંજૂરી માંગવામાં આવે છે.
-
આવી દખલગીરી મિલકતના ધાર્મિક સ્વભાવમાં ફેરફાર કરે છે અને પૂજા(Worship) સ્થાન અધિનિયમનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
-
ડિસેમ્બર 2024ના આદેશ અનુસાર મિલકતના ધાર્મિક સ્વરૂપ અંગે નવી અરજીઓ પર વિચાર ન થવો જોઈએ.
-
રેસ જ્યુડિકાટાનો સિદ્ધાંત લાગુ પડે છે, એટલે મુદ્દો ફરી ઉઠાવી શકાય નહીં.
અરજદારે મામલાને પૂજા (Worship)સ્થાન અધિનિયમ સંબંધિત અન્ય કેસો સાથે જોડવાની પણ માંગ કરી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટનું અવલોકન
બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
-
આ મામલો કલમ 32 હેઠળ સીધો સાંભળવાનો નથી.
-
જો હાઈકોર્ટ અરજી ફગાવે, તો સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખટખટાવી શકાય.
-
વકફ મિલકત અંગે ઘોષણા કરવાનો મુદ્દો વકફ ટ્રિબ્યુનલના અધિકારક્ષેત્રમાં આવે છે.
-
રેસ જ્યુડિકાટાનો મુદ્દો હાઈકોર્ટમાં ઉઠાવી શકાય.
અંતે, સુપ્રીમ કોર્ટે અરજી ફગાવી દીધી.
હાલની સ્થિતિ
-
2024માં વકફ ટ્રિબ્યુનલનો નિર્ણય આવ્યો હતો, પરંતુ તે હજુ પડકાર હેઠળ છે.
-
જાન્યુઆરી 2026માં સંત રાઘવ ચૈતન્યનું દરગાહ અંદર અસ્તિત્વ જાહેર કરવાની માંગ સાથે નવી સુટ દાખલ થઈ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે દરગાહ સંબંધી વિવાદ પહેલા સંબંધિત અદાલતો અને ટ્રિબ્યુનલમાં જ ઉકેલવાનો રહેશે. કલમ 32નો સહારો સીધો લેવો શક્ય નથી, જ્યાં સુધી મૂળભૂત અધિકારોનો સ્પષ્ટ ભંગ સાબિત ન થાય.
