Mantavya Vishesh: 8મો પગાર પંચને લઈને કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનર્સમાં વિવિધ લાભોને લઈને ચર્ચા ચાલી રહી છે. પગાર અને ભથ્થાં ઉપરાંત નિવૃત્તિ પછી મળતા લાભો પણ કર્મચારીઓ માટે મહત્વ ધરાવે છે. આ જ સંદર્ભમાં ગ્રેચ્યુઇટીની મહત્તમ મર્યાદામાં વધારો કરવાની માંગ ચર્ચામાં આવી છે. કર્મચારી સંગઠનો તરફથી તેને ₹75 લાખ સુધી લઈ જવાની રજૂઆત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ આંકડો હાલમાં કોઈ મંજૂર સરકારી લાભ નથી. સત્તાવાર રીતે હાલ કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ માટે રિટાયરમેન્ટ અને ડેથ ગ્રેચ્યુઇટીની મહત્તમ મર્યાદા ₹25 લાખ છે.

હાલની ₹25 લાખની મર્યાદા કેવી રીતે નક્કી થઈ?

ગ્રેચ્યુઇટીની મહત્તમ મર્યાદા અગાઉ ₹20 લાખ હતી. 2024માં ડિયરન્સ એલાઉન્સ 50 ટકા સુધી પહોંચ્યા બાદ કેન્દ્ર સરકારે રિટાયરમેન્ટ ગ્રેચ્યુઇટી અને ડેથ ગ્રેચ્યુઇટીની મહત્તમ મર્યાદા 25 ટકા વધારીને ₹25 લાખ કરી હતી. આ વધારો 1 જાન્યુઆરી 2024થી લાગુ થયો હતો. એટલે હાલમાં ₹25 લાખની મર્યાદા અમલમાં છે. ગ્રેચ્યુઇટીની વાસ્તવિક રકમ કર્મચારીના છેલ્લે મળેલા મૂળ પગાર અને સેવાના સમયગાળા જેવા નિયમો સાથે જોડાયેલી હોય છે.

₹75 લાખ કરવાની માંગ પાછળ શું કારણ છે?

કર્મચારી સંગઠનોનું ધ્યાન હવે લાંબા સમયથી કામ કરનારા કર્મચારીઓની નિવૃત્તિ પછીની નાણાકીય જરૂરિયાતો તરફ છે. મોંઘવારી, વધતો ઘરખર્ચ અને નિવૃત્તિ બાદ આવકના સ્ત્રોતમાં ફેરફારને ધ્યાનમાં રાખીને ગ્રેચ્યુઇટીની મર્યાદા વધારવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. ₹25 લાખની હાલની મર્યાદાની સરખામણીમાં ₹75 લાખનો પ્રસ્તાવ ત્રણ ગણો વધારો સૂચવે છે. સંગઠનોની દલીલ મુજબ વધુ મોટી એકમુશ્ત રકમ નિવૃત્તિ પછી નાણાકીય આયોજન માટે વધારાનો સહારો આપી શકે છે. જોકે, આ માત્ર માંગ છે અને તેને સરકાર દ્વારા મંજૂર થયેલી નવી મર્યાદા તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.

8મો પગાર પંચ આ મામલે શું ભૂમિકા ભજવી શકે?

8મો કેન્દ્રીય પગાર પંચ સરકાર દ્વારા 3 નવેમ્બર 2025ના નોટિફિકેશનથી રચવામાં આવ્યો છે અને તેને પોતાની ભલામણો રજૂ કરવા માટે 18 મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. પગાર પંચનું કાર્ય માત્ર પગારની સમીક્ષા સુધી મર્યાદિત નથી; તેની Terms of Referenceમાં કર્મચારીઓના emoluments structure, ફાયદા અને અન્ય સંબંધિત બાબતોનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેથી ગ્રેચ્યુઇટી જેવી નિવૃત્તિ લાભ સંબંધિત માંગણીઓ અંગે પણ રજૂઆતો થવાની શક્યતા છે. જોકે અંતે કઈ ભલામણ સ્વીકારવી અને તેનો અમલ કેવી રીતે કરવો તે સરકારના નિર્ણય પર નિર્ભર રહેશે.

₹75 લાખની ગ્રેચ્યુઇટી હજુ મંજૂર થઈ નથી

કર્મચારીઓ માટે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ₹75 લાખની ગ્રેચ્યુઇટી અંગે હાલમાં કોઈ અંતિમ સરકારી મંજૂરી જાહેર થઈ નથી. એટલે સોશિયલ મીડિયા અથવા અન્ય અહેવાલોમાં ₹75 લાખને નક્કી થયેલી નવી મર્યાદા તરીકે રજૂ કરવામાં આવે તો તેને સાવચેતીથી જોવું જોઈએ. હાલની સત્તાવાર મર્યાદા ₹25 લાખ છે અને નવી મર્યાદા અંગે કોઈ નિર્ણય થાય તો તે સત્તાવાર જાહેરાત અથવા સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફાર બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. 8મા પગાર પંચની પ્રક્રિયા આગળ વધતાં કર્મચારી સંગઠનોની રજૂઆતો અને પંચની ભલામણો પર હવે નજર રહેશે.

હવે કર્મચારીઓની નજર અંતિમ ભલામણ પર

આમ, 8મા પગાર પંચ ગ્રેચ્યુઇટી મુદ્દે હાલની સ્થિતિને સમજીએ તો ₹25 લાખ સત્તાવાર મહત્તમ મર્યાદા છે, જ્યારે ₹75 લાખ સુધી વધારવાની વાત કર્મચારી સંગઠનોની માંગ તરીકે સામે આવી છે. આગામી તબક્કામાં આ માંગને 8મા પગાર પંચની પ્રક્રિયામાં કેટલું સ્થાન મળે છે અને સરકાર અંતે શું નિર્ણય કરે છે તે મહત્વનું રહેશે. તેથી નવી ગ્રેચ્યુઇટી મર્યાદા અંગે કોઈ અંતિમ જાહેરાત ન થાય ત્યાં સુધી ₹75 લાખને સંભવિત માંગ તરીકે જ જોવી યોગ્ય રહેશે.

આ પણ વાંચો: બચત કરનારાઓને મોદી સરકારે આપી મોટી ગીફ્ટ, PPF, સુકન્યા યોજના જેવી સ્કિમના વ્યાજદરોમાં કરાયો વધારો

આ પણ વાંચો: કેન્દ્ર સરકારનો મધ્યમ વર્ગને મોટો ઝટકો, બચત ખાતા, PPFના વ્યાજદરમાં ઘટાડો

આ પણ વાંચો: ઈન્કમ ટેક્સ બચાવવા માટે PPF કે FD, જાણો 7 પોઈન્ટ્સમાં તમારા માટે શું સારું છે?