Brain માટે આ આદતો બની શકે નુકસાનકારક!

Lifestyle: મગજ (Brain) આપણા શરીરનું સૌથી જટિલ અને સંવેદનશીલ અંગ છે. તે માત્ર વિચારવું, સમજવું અને યાદ રાખવું જ નહીં, પરંતુ આખા શરીરના તમામ કાર્યને પણ નિયંત્રિત કરે છે. મગજ આપણા હૃદયની ધડકન, શ્વાસ લેવો, ચાલવું-ફરવું અને પાચન પ્રક્રિયા જેવી અનેક કામગીરીને સતત સમન્વયિત કરે છે. તે આપણા લાગણીઓ, અભિપ્રાય અને શીખવાની ક્ષમતા માટે પણ જવાબદાર છે.

આજકાલની જંગલ જેવી લાઇફસ્ટાઈલ (Lifestyle) માં, મગજ (Brain) ની સારી કામગીરી માટે મહત્વપૂર્ણ બાબતો જેમ કે યોગ્ય નિર્ણય લેવી, તેજસ્વી મેમોરી અને માનસિક સ્થિરતા જાળવવી, ઘણીવાર ભૂલથી અવગણાઈ જાય છે. અમે જાણતા-અજાણતા એવી કેટલીક ટેવો અપનાવી દઈએ છીએ, જે સમયના સાથે મગજની ક્ષમતા પર ખરાબ અસર કરે છે.

જો આ આદતો (Habits) પર સમયસર ધ્યાન ન આપો તો તે ધીમે-ધીમે સ્ટ્રેસ, ચિંતા અને અલ્ઝાઈમર જેવા ગંભીર માનસિક સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. ચાલો જાણીએ એવા કેટલાક ટેવો વિશે, જે રોજિંદા જીવનમાં આપણા મગજ (Brain) ને નબળી બનાવી રહ્યા છે.

ઊંઘનો અભાવ

સ્વસ્થ મગજ (Brain) અને મજબૂત યાદશક્તિ માટે દરરોજ ઓછામાં ઓછા 7-8 કલાકની ગાઢ અને આરામદાયક ઊંઘ લેવી અત્યંત જરૂરી છે. મગજ (Brain) એક એવું અંગ છે જે સતત કામ કરે છે, નવી માહિતી સાંભળી અને પ્રક્રિયા કરે છે, અને દિવસ દરમિયાન થયેલા અનુભવોને યાદશક્તિમાં કન્વર્ટ કરે છે. જો ઊંઘ પૂરતી ન મળે તો આ પ્રક્રિયાઓ પ્રભાવિત થાય છે.

વધુ સ્ટ્રેસ લેવો

સતત તણાવ અથવા સ્ટ્રેસમાં રહેવું આપણા મગજ માટે ગંભીર અસરકારક થઈ શકે છે. જ્યારે શરીર સતત તણાવ અનુભવતું રહે છે, ત્યારે હોર્મોન કોર્ટિસોલનું સ્તર વધી જાય છે. કોર્ટિસોલને “સ્ટ્રેસ હોર્મોન” પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તે તણાવના પ્રતિસાદમાં શરીરમાં ઉત્પન્ન થાય છે. લાંબા સમય સુધી આ હોર્મોન વધારે પ્રમાણમાં રહેવું હિપોકેમ્પસ નામના મગજના મહત્વપૂર્ણ ભાગ પર ખરાબ અસર કરી શકે છે. હિપોકેમ્પસ મગજનો એવો ભાગ છે જે યાદશક્તિ (Memory) અને શીખવાની ક્ષમતા (Learning Ability) માટે ખાસ મહત્વનો છે.

ખાવા-પીવાની ટેવો

જંક ફૂડ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અથવા ખાંડનું વધુ પડતું સેવન મગજની રચના અને કમ્યુનિકેશન સ્કિલને બગાડી શકે છે. ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ, વિટામિન બી અને એન્ટીઑકિસડન્ટની ઉણપ પણ મગજના સ્વાસ્થ્યને અસર કરે છે.

ફિઝિકલ એક્ટિવિટીનો અભાવ

દરરોજ એક્સરસાઈઝ ન કરવાથી મગજને પૂરતા પ્રમાણમાં ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો નથી મળતા, જેના કારણે તેની કાર્યક્ષમતા ધીમે-ધીમે ઘટી જાય છે.

ઓછું પાણી પીવું

ઓછું પાણી પીવાથી મગજ (Brain) માં થાક, એકાગ્રતામાં ઘટાડો અને ચીડિયાપણું થઈ શકે છે. મગજને યોગ્ય કાર્ય કરવા માટે હાઈડ્રેટેડ રહેવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

ઊંચા અવાજમાં મ્યુઝિક (Music) સાંભળવું

સતત ઊંચા અવાજમાં હેડફોન દ્વારા મ્યુઝિક (Music) સાંભળવાની ટેવ શ્રવણ શક્તિને નબળી પાડે છે અને મગજ (Brain) ના ઓડિટરી પ્રોસેસિંગ પર અસર કરે છે.

મલ્ટીટાસ્કિંગ (Multitasking)

મલ્ટિટાસ્કિંગ (Multitasking) ની ટેવ મગજ (Brain) ને વધુ સ્ટ્રેસ આપે છે, જેનાથી તેના ફોકસ અને કાર્યક્ષમતા પ્રભાવિત થાય છે.

સામાજિક સંપર્કનો અભાવ

લાંબા સમય સુધી એકલા રહેવાથી અથવા બીજા સાથે સંવાદ ન કરવાથી મગજને નિષ્ક્રિય કરી શકે છે, જેના કારણે ડિપ્રેશન અને યાદશક્તિની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

બ્રેકફાસ્ટ (Breakfast) ન કરવું

બ્રેકફાસ્ટ (Breakfast) મગજ (Brain) ને દિવસભર માટે ઉર્જા આપે છે. બ્રેકફાસ્ટ (Breakfast) સ્કિપ કરવાથી ફોકસ અને વિચારવાની શક્તિ પર નેગેટિવ ઈફેક્ટ પડે છે.