New Delhi News : સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્ય બાર કાઉન્સિલ અને બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયાની ચૂંટણીમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) ના વકીલો માટે બેઠકો અનામત (Reservation) રાખવાના નિર્દેશો આપવા ઇનકાર કર્યો છે. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ CJI સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયમૂર્તિ વિપુલ એમ પંચોલીની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે આવી અનામત ફક્ત એડવોકેટ્સ એક્ટ, 1961માં કાયદાકીય સુધારા દ્વારા જ શક્ય છે, ન્યાયાલયના આદેશ દ્વારા નહીં.
બેન્ચે આ બાબતે દાખલ કરવામાં આવેલી રિટ અરજી ફગાવી દીધી.
અરજી શું હતી?
આ રિટ અરજી યુનિવર્સલ ડૉ. આંબેડકર એડવોકેટ્સ એસોસિએશન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે એડવોકેટ્સ એક્ટની કલમ 3(2)(b) હેઠળ હાંસિયામાં ધકેલાયેલા સમુદાયો માટે બાર કાઉન્સિલની ચૂંટણીમાં પ્રમાણસર પ્રતિનિધિત્વ અથવા ત્યાં સુધી વચગાળાના રૂપે સીટ અનામત (Reservation) આપવી જોઈએ.
અરજદારનું કહેવું હતું કે જ્યારે મહિલાઓ અને દિવ્યાંગ વકીલો માટે સમાવેશક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે, ત્યારે SC/ST વકીલો હજુ પણ પ્રણાલીમાં હાંસિયામાં છે.
કોર્ટનું સ્પષ્ટ વલણ: ન્યાયિક સીમાઓ
CJI સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
કોર્ટ સંસદના કાયદાકીય ક્ષેત્રમાં દખલ કરી શકતી નથી
સમાવેશકતા પ્રશંસનીય હેતુ છે, પરંતુ
ચૂંટણી પદ્ધતિમાં ફેરફાર માટે કાયદામાં સ્પષ્ટ જોગવાઈ જરૂરી છે
બેન્ચે જણાવ્યું કે કાયદાકીય મૌન ન્યાયિક અધિકાર ઊભો કરતું નથી.
“આ તબક્કે ઘણું મોડું થઈ ગયું છે”
ચાલુ બાર કાઉન્સિલની ચૂંટણીઓનો ઉલ્લેખ કરતાં CJI સૂર્યકાંતે મૌખિક ટિપ્પણી કરી:
“આ તબક્કે ઘણું મોડું થઈ ગયું છે.”
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે હાલની ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં કોઈ વચગાળાનો હસ્તક્ષેપ શક્ય નથી.
તેલંગાણા બાર કાઉન્સિલે કરી હતી હિમાયત
આ વિવાદ અગાઉ તેલંગાણા હાઈકોર્ટ સુધી પહોંચ્યો હતો, જ્યાં તેલંગાણા સ્ટેટ બાર કાઉન્સિલે SC/ST અનામતની હિમાયત કરતી રજૂઆત બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા સમક્ષ કરી હતી. જોકે, આજદિન સુધી એડવોકેટ્સ એક્ટમાં તે અંગે કોઈ સુધારો કરવામાં આવ્યો નથી.
બેન્ચે નોંધ્યું કે આ મુદ્દો સક્ષમ અધિકારીઓ સમક્ષ વિચારણા હેઠળ છે.
અરજદારને અન્ય ઉપાય ખુલ્લા
સુપ્રીમ કોર્ટે અરજીનો નિકાલ કરતાં કહ્યું કે અરજદાર સંસ્થા સક્ષમ અધિકારીઓનો સંપર્ક કરી શકે છે અને કાયદાકીય અથવા વહીવટી ઉપાયો માંગી શકે છે.
પરંતુ હાલ કોઈ માર્ગદર્શિકા કે વચગાળાની રાહત આપવામાં આવી નથી.
સારાંશમાં ચુકાદો
બાર કાઉન્સિલ ચૂંટણીમાં SC/ST અનામત અંગે કોર્ટનો ઇનકાર
અનામત ફક્ત કાયદાકીય સુધારા દ્વારા જ શક્ય
સત્તાના વિભાજનના સિદ્ધાંત પર ભાર
ચાલુ ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખી હસ્તક્ષેપથી ઇનકાર
