US-Iran Sanctions: અમેરિકાએ ઈરાન સામે આર્થિક પ્રતિબંધો વધુ કડક બનાવ્યા છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની નવી કાર્યવાહીમાં ભારત સ્થિત ચાર કંપનીઓ અને ત્રણ ભારતીય નાગરિકોને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણયથી પહેલાથી જ તણાવપૂર્ણ બનેલા અમેરિકા-ભારત સંબંધોમાં વધુ તણાવ સર્જાવાની શક્યતા છે.
ઈરાની પેટ્રોકેમિકલ્સના વેપારને લઈને કાર્યવાહી
અમેરિકાના સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે ભારતીય કસ્ટમ્સ બ્રોકરેજ કંપની પોર્ટેજ પાર્ટનર્સ LLP સામે કાર્યવાહી કરી છે. અમેરિકાનો આરોપ છે કે કંપનીએ ઈરાની પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનોના અનેક શિપમેન્ટ ભારતમાં પહોંચાડવામાં મદદ કરી હતી.
કંપની સાથે જોડાયેલા ઇન્દ્રસ્મિયા અશરફમિયા શેખ અને હરીશ રામચંદ્ર રંગી, બંને ભારતીય નાગરિકો સામે પણ પ્રતિબંધો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
આ ચાર ભારતીય કંપનીઓ પણ પ્રતિબંધની ઝપેટમાં
અમેરિકાએ ઈરાની પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો સાથેના વ્યવહારોના આરોપમાં નીચેની કંપનીઓ સામે પણ કાર્યવાહી કરી છે.
સદાશિવ ઓવરસીઝ લિમિટેડ ફેબ્રુઆરી 2024થી જૂન 2025 દરમિયાન અંદાજે 69 મિલિયન ડોલરના ઈરાની પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની આયાતનો આરોપ.
પીપી સોફ્ટટેક પ્રાઇવેટ લિમિટેડ જાન્યુઆરી 2024થી જૂન 2025 દરમિયાન અંદાજે 25 મિલિયન ડોલરના વ્યવહારોનો આરોપ.
પ્રકૃતિની ઇન્ફ્રા ઇમ્પેક્સ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ મે 2023થી ફેબ્રુઆરી 2026 દરમિયાન અંદાજે 25 મિલિયન ડોલરના ઈરાની પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો સાથે જોડાણનો આરોપ.
પીપી સોફ્ટટેકના ડિરેક્ટર પ્રશાંત ગર્ગ સામે પણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે.
આ તમામ વ્યવહારોની કુલ કિંમત આશરે 120 મિલિયન ડોલર હોવાનું જણાવાયું છે.
અમેરિકાનો સંદેશ સ્પષ્ટ
અમેરિકાની તાજેતરની કાર્યવાહીથી એક વાત સ્પષ્ટ થઈ છે કે વોશિંગ્ટન હવે માત્ર ઈરાનની કંપનીઓ કે સંસ્થાઓને જ નહીં, પરંતુ ઈરાન સાથે વેપાર કરતા વિદેશી મધ્યસ્થી, આયાતકારો, બ્રોકરો, શિપિંગ કંપનીઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓને પણ નિશાન બનાવી શકે છે.
અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનની બાકી રહેલી નાણાકીય આવકના સ્ત્રોતોને બંધ કરવાનો છે.
આ કાર્યવાહી હેઠળ તેલ, પેટ્રોકેમિકલ્સ, શિપિંગ, બેંકિંગ, ટેક્નોલોજી, સોનું, એવિએશન અને ડિજિટલ એસેટ્સ જેવા ક્ષેત્રોને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ રાઉન્ડમાં આશરે 60 સંસ્થાઓ, વ્યક્તિઓ અને જહાજો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
ભારત માટે ચાબહાર સૌથી મહત્વનું કનેક્શન
ઈરાન સાથે ભારતના આર્થિક સંબંધોમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઘટાડો થયો છે, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચે હજુ પણ કેટલાક મહત્વપૂર્ણ વ્યવહારો ચાલુ છે.
ખાસ કરીને ચાબહાર બંદર ભારત માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ છે. આ બંદર મારફતે ભારતને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા તરફ પહોંચવાનો માર્ગ મળે છે.
આ ઉપરાંત ભારત તરફથી ઈરાનને ચોખા, ચા અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ સહિતની વસ્તુઓની નિકાસ પણ થાય છે.
વેપાર અને ચુકવણી વ્યવસ્થા પર અસરની શક્યતા
નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાન સાથે જોડાયેલા વેપાર પર અમેરિકાની કાર્યવાહીથી ભારતીય કંપનીઓ માટે ચુકવણી, બેંકિંગ અને શિપિંગ વ્યવહારો વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
ખાસ કરીને દુબઈ મારફતે થતા વેપાર અને નાણાકીય વ્યવહારોમાં વિક્ષેપ સર્જાય તો ભારત-ઈરાન વેપાર પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.
અમેરિકા-ભારત સંબંધો માટે નવો પડકાર
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે પહેલાથી જ ટેરિફ અને વેપાર નીતિઓને લઈને મતભેદો જોવા મળી રહ્યા છે. એવામાં ઈરાન સાથેના વેપારને લઈને ભારતીય કંપનીઓ સામે અમેરિકાની કાર્યવાહી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો માટે વધુ એક પડકાર બની શકે છે.
એશિયા નીતિ નિષ્ણાત ઇવાન ફીજેનબૌમના મતે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની આ પ્રકારની કાર્યવાહી અમેરિકા-ભારત સંબંધોને અસર કરી શકે છે.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ઈરાન સાથે વેપાર કરતા અન્ય ભારતીય ઉદ્યોગો અને કંપનીઓ પર પણ અમેરિકાની નજર પડશે કે નહીં.
આ પણ વાંચો: ઈરાનનો નવો દાવ! હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી વસૂલશે સર્વિસ ફી, ડૉલરને પણ પડકાર
આ પણ વાંચો: અમેરિકાના અલાસ્કામાં ચાર્ટર્ડ વિમાન ક્રેશ, 2 પાઇલટ સહિત 8 લોકો લાપતા
આ પણ વાંચો: ઈરાનનો નવો દાવ! હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી વસૂલશે સર્વિસ ફી, ડૉલરને પણ પડકાર
